«Δεν υπάρχει άλλος δημοκρατικός δρόμος από την απλή αναλογική»

vernardakis.jpg

Χριστόφορος Βερναρδάκης Η κυβέρνηση προσδοκά σε μια «βαθιά δημοκρατική τομή» στο πολιτικό σύστημα και στο κράτος, λέει στην «Εφ.Συν.» ο Χριστόφορος Βερναρδάκης | ΕUROKINISSI

«Δεν υπάρχει άλλος δημοκρατικός δρόμος από την αλλαγή του ισχύοντος εκλογικού νόμου και την καθιέρωση της απλής αναλογικής», δηλώνει κατηγορηματικά στην «Εφ.Συν.» ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Χριστόφορος Βερναρδάκης.

Εκτιμά ότι η απλή αναλογική δεν συνεπάγεται κινδύνους ακυβερνησίας και επισημαίνει ότι με τη θεσμοθέτησή της «επιδιώκεται ένας δομικός εκδημοκρατισμός των σχέσεων πολιτικής αντιπροσώπευσης, θέση που υπήρχε διαχρονικά στις ιδεολογικές απόψεις της Αριστεράς».

Αναφορικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος, τονίζει ότι η κυβέρνηση προσδοκά σε μια «βαθιά δημοκρατική τομή» στο πολιτικό σύστημα και στο κράτος. «Στόχος είναι να κάνουμε τη συζήτηση για το Σύνταγμα μια ανοιxτή δημοκρατική συζήτηση του λαού στη βάση και όχι μια συζήτηση των ειδικών και μόνο», συμπληρώνει.

Τέλος, για το νέο, συνεχές, σύστημα μετακινήσεων στον δημόσιο τομέα, προαναγγέλλει ειδικά συστήματα κινητικότητας για ειδικές κατηγορίες υπαλλήλων.

• Η κυβέρνηση ξεκινάει πρώιμα τη συζήτηση για την αλλαγή του εκλογικού νόμου. Η πρότασή της θα είναι για ένα πλαίσιο σε αναλογικότερη κατεύθυνση από το υφιστάμενο ή απλή αναλογική;

Διαφωνώ με το «πρώιμα». Η κυβέρνηση ξεκινά τη συζήτηση στην αρχή σχεδόν της θητείας της (8 μόλις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της) και δεν τη συσχετίζει με τους εκλογικούς συσχετισμούς που τυχόν θα προκύψουν στο μέλλον.

Θυμίζω απλώς ότι στα παλαιότερα χρόνια ο εκλογικός νόμος άλλαζε λίγο πριν από τις εκλογές και αναλόγως με τα συμφέροντα του κυβερνώντος κόμματος. Εδώ έχουμε την ακριβώς αντίθετη περίπτωση - είμαστε στην αρχή της θητείας, με το κυβερνών κόμμα να έχει εκλογικό, πολιτικό και δημοσκοπικό προβάδισμα.

Με τη θεσμοθέτηση της απλής αναλογικής επιδιώκεται δομικός εκδημοκρατισμός των σχέσεων πολιτικής αντιπροσώπευσης, θέση που υπήρχε διαχρονικά στις ιδεολογικές απόψεις της Αριστεράς.

Ομως σήμερα, η αλλαγή του εκλογικού νόμου αποτελεί και μια υποχρέωση επιστροφής στη δημοκρατική νομιμότητα, αφού ο υφιστάμενος εκλογικός νόμος με το μπόνους των 50 εδρών κινήθηκε σε μη συνταγματικώς αποδεκτά επίπεδα και επικρίθηκε ως αντισυνταγματικός λόγω της υπεραντιπροσώπευσης που έδινε στο πρώτο κόμμα (και μάλιστα ανεξαρτήτως ποσοστού).

Η αλλαγή του εκλογικού νόμου αποτελεί, επομένως, δημοκρατική θεσμική τομή και είμαι πραγματικά ανήσυχος με το γεγονός ότι κόμματα όπως η Ν.Δ. εξακολουθούν να υπερασπίζονται έναν καταφανώς αντιδημοκρατικό και αντισυνταγματικό νόμο.

• Υπό τις υπάρχουσες συνθήκες, η θέσπιση της απλής αναλογικής θα οδηγούσε στον κίνδυνο μιας, έστω και συγκυριακής, ακυβερνησίας; Τι αλλαγές πιστεύετε ότι επιβάλλουν οι σημερινοί κοινωνικο-πολιτικοί συσχετισμοί;

Η γνώμη μου είναι ότι τέτοιος κίνδυνος ουσιαστικά δεν υπάρχει. Η υπόθεση αυτή ήταν πάντα ένας μύθος που είχαν κατασκευάσει οι οπαδοί της δυσαναλογικότητας, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν το πρόσχημα της ακυβερνησίας για να νοθεύουν την αντιπροσωπευτικότητα.

Στην εφαρμογή τους, τα δυσαναλογικά συστήματα εξασφάλιζαν την αναπαραγωγή των κατεστημένων πελατειακών και προσωποκεντρικών σχέσεων. Αυτός ήταν και ο πραγματικός λόγος της ύπαρξής τους και όχι βέβαια η ανάγκη διακυβέρνησης.

Και αυτό το αποδεικνύουν πλείστα παραδείγματα, ιδίως στο εξωτερικό, όταν εφαρμόζονταν συστήματα απλής αναλογικής χωρίς να προκύπτει πρόβλημα ακυβερνησίας.

Ακριβώς γιατί η εφαρμογή της απλής αναλογικής δημιουργεί έναν μηχανισμό αυτορρύθμισης των πολιτικών αντιπροσωπεύσεων και δεν καταλήγει -όπως λαθεμένα υπονοείται- σε γενικευμένο κατακερματισμό δυνάμεων. Αντίθετα, πολλές φορές η απλή αναλογική βοηθά στη «συγκέντρωση» των πολιτικών εκπροσωπήσεων.

Η διαμορφωμένη εδώ και πολλά χρόνια άποψή μου είναι ότι οι κοινωνικο-πολιτικοί όροι της αντιπροσώπευσης είναι αυτοί που διαμορφώνουν τις ανάγκες του εκλογικού νόμου και όχι το αντίστροφο, ότι δηλαδή οι συσχετισμοί οφείλονται στους εκλογικούς νόμους.

Για τον λόγο αυτόν και ο ισχύων εκλογικός νόμος, που κατασκευάστηκε σε συνθήκες δικομματισμού στα επίπεδα του 80-85%, δεν μπορεί να λειτουργήσει σήμερα στις συνθήκες του κατακερματισμού της αντιπροσώπευσης και της ύπαρξης πολλών «κομμάτων», δηλαδή πολλών πολιτικών αντιπροσωπεύσεων.

Στο σημερινό πλαίσιο, ο ισχύων εκλογικός νόμος μεταβάλλεται σε ακραίο μηχανισμό χειραγώγησης της αντιπροσώπευσης και μάλιστα χωρίς να δίνει λύσεις απόλυτης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στο εκάστοτε πρώτο κόμμα. Επομένως, δεν υπάρχει άλλος δημοκρατικός δρόμος από την αλλαγή του ισχύοντος εκλογικού νόμου και την καθιέρωση της απλής αναλογικής.

• Ποιες είναι οι προσωπικές σας απόψεις για το μπόνους και το όριο του 3%;

Σε μια συζήτηση για τον εκλογικό νόμο υπάρχουν δύο κυρίως ζητούμενα σήμερα: α) να διασφαλίζεται με αυτόν η μέγιστη δυνατή αντιπροσωπευτικότητα των πολιτικών δυνάμεων στο Κοινοβούλιο, β) να εξασφαλίζεται μια ισορροπημένη σχέση μεταξύ αντιπροσωπευόμενων και αντιπροσώπων.

Γνώμη μου επομένως είναι ότι οπωσδήποτε πρέπει να κατακερματισμούν οι μεγάλες εκλογικές περιφέρειες (όχι μόνον οι μεγάλες σε επίπεδο αριθμού εδρών, αλλά και σε επίπεδο χώρου και γεωγραφίας), να μην υπάρχει μπόνους και το εκλογικό όριο εισόδου στη Βουλή να μειωθεί σε 2,5%. Προφανώς δεν έχω κάποιο δογματισμό. Αν διασφαλίζονται οι δύο αρχές που προανέφερα, οι λεπτομέρειες μπορούν να συζητηθούν.

• Εκτιμάτε ότι θα υπάρξει η απαραίτητη σύγκλιση με τα υπόλοιπα κόμματα, ώστε οι αλλαγές να εφαρμοστούν από τις επόμενες εκλογές; Η κυβέρνηση κατηγορείται από την αντιπολίτευση ότι επιδίδεται σε παιχνίδια σκοπιμοτήτων με τον εκλογικό νόμο. Τι απαντάτε;

Η αντιπολίτευση είναι, εξ όσων αντιλαμβάνομαι, αρκετά διχασμένη, γεγονός που επί της ουσίας δεν αφορά τον εκλογικό νόμο αλλά την πολιτική της στρατηγική. Η Ν.Δ. είναι ίσως αναγκασμένη να επιμείνει στη χρήση του σημερινού αντισυνταγματικού νόμου γιατί βαυκαλίζεται στην ιδέα μιας γραμμικής αντιστροφής των εκλογικών συσχετισμών υπέρ της, ενώ σε διαφορετική περίπτωση θα φανέρωνε τη μεγάλη της ηττοπάθεια.

Μπορώ να διαβεβαιώσω ότι έχει απόλυτο λάθος στην εκτίμησή της. Το ΠΑΣΟΚ είναι φανερά διχασμένο, αφού το κομμάτι που επιζητεί μια σύγκλιση με τη Ν.Δ. προσδοκά σε μια επιστροφή στη νομή της εξουσίας και στοχεύει στρατηγικά να θέσει όλη την εναπομείνασα Κεντροαριστερά σε μια σύγκλιση με τη Ν.Δ.

Το ίδιο συμβαίνει και με το Ποτάμι, που αποστρέφεται την απλή αναλογική καταφεύγοντας στην πρόταση του γερμανικού εκλογικού νόμου, ο οποίος όμως έχει τελείως διαφορετικές προϋποθέσεις και επιπλέον έχει και ισχυρά σημεία εκλογικής χειραγώγησης.

Πιστεύω ότι το τοπίο θα ξεκαθαρίσει τις επόμενες ημέρες και αφού η κυβέρνηση καταθέσει και τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νόμου. Για πολλά κόμματα, αλλά και για πολλές τάσεις μέσα στα κόμματα, θα είναι ιδεολογικά, πολιτικά και λογικά πολύ δύσκολη η καταψήφιση της αναλογικής και η αναστολή της εφαρμογής της.

• Σε τι ύψος βάζει η κυβέρνηση τον πήχη της Συνταγματικής Αναθεώρησης; Τι αλλαγές αναμένονται;

Η κυβέρνηση προσδοκά σε μια «βαθιά δημοκρατική τομή» στο πολιτικό σύστημα και στο κράτος. Με ενίσχυση των μορφών άμεσης δημοκρατίας, με ενίσχυση των εγγυήσεων του κράτους δικαίου και του κοινωνικού κράτους, με τομές στο διοικητικό και δικαστικό σύστημα της χώρας.

Μας ενδιαφέρει επίσης μια ανοιχτή κοινωνική διαβούλευση, με τη συμμετοχή των πολιτών, με τη διαδικασία των μεγάλων δημόσιων συζητήσεων. Στόχος είναι να κάνουμε τη συζήτηση για το Σύνταγμα μια ανοιχτή δημοκρατική συζήτηση του λαού στη βάση και όχι μια συζήτηση των ειδικών και μόνο.

Ειδικά συστήματα κινητικότητας, σε ειδικούς κλάδους του Δημοσίου

• Ας μεταφερθούμε σε θέματα του υπουργικού σας χαρτοφυλακίου. Ο νέος μόνιμος μηχανισμός κινητικότητας τι αλλαγές φέρνει στο καθεστώς μετακινήσεων στον δημόσιο τομέα;

Η νέα κινητικότητα θα είναι μια απλή διοικητικά διαδικασία, αποκεντρωμένη και εθελούσια, που θα συνδέει τις επιλογές του προσωπικού με τις ανάγκες των φορέων.

Θα είναι διαφανής και σχεδόν συνεχής. Θα συνδεθεί με την αναδιοργάνωση της διοίκησης σε νέα ψηφιακά οργανογράμματα, με σαφείς περιγραφές των θέσεων εργασίας. Θα υποβοηθήσει καταλυτικά την πολιτική προσλήψεων στο Δημόσιο, αφού θα τις κάνει απολύτως λειτουργικές.

• Θα υπάρξουν απαγορεύσεις στις μετακινήσεις προσωπικού από κάποιους συγκεκριμένους κλάδους; Προβλέπονται κίνητρα για μετακινήσεις σε θέσεις που δύσκολα συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των υπαλλήλων;

Στόχος είναι να υπάρξουν οι λιγότεροι κατά το δυνατόν περιορισμοί. Προφανώς υπάρχουν ορισμένες τελείως ειδικές περιπτώσεις, για τις οποίες όμως θα προβλεφθούν ειδικά συστήματα κινητικότητας. Και οι πολιτικές κινήτρων θα αναδομηθούν.

Σε λίγες ώρες το τελικό νομοθέτημα θα είναι σε δημόσια διαβούλευση, και θα είναι το πρώτο που φτάνει στο σημείο αυτό έχοντας περάσει και από τη διαδικασία της προδιαβούλευσης για τη διαμόρφωση της συνολικής πολιτικής.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας