Δεν είμαι κτητική με τα βιβλία

Βιβλία στο προσκέφαλο: Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.

Δημοσιογράφος, βιβλιοκριτικός, επιμελήτρια λογοτεχνικών σειρών, συνυπεύθυνη, τελευταία, δραστικού διαδικτυακού βιβλιοφιλικού περιοδικού, αλλά και λογοτέχνις, όπου η γραφή της διακλαδώνεται στην πρόζα, στην ποίηση, στο παραμύθι.

Η σημερινή φιλοξενούμενη της στήλης μας είναι ένα αθόρυβο, καθαρό και επίμονο πρόσωπο του βιβλίου.

Η Ελένη Γκίκα, με ακρίβεια και συγκίνηση, ξεφυλλίζει και ανακεφαλαιώνει σελίδες, μνήμες, εικόνες, πρόσωπα της αυτοβιβλιογραφίας της.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

Σαν σε όνειρο, θυμάμαι τις «Μαγεμένες ψυχές» και την «Ωραία του Πέραν» στο κομοδίνο της μαμάς. Σαν παιδί, ακόμα δεν ξέρω αν υπήρξα τυχερό ή άτυχο, τελικά. Δηλαδή, όσον αφορά τις συναναστροφές υπήρξα σίγουρα άτυχο, αφού, «φιλάσθενο» κατά τη μαμά, έβλεπα τον κόσμο μέσα από ένα παράθυρο για χρόνια αρκετά. Εμαθα, όμως, στα βιβλία και στη μοναξιά. Ιστορίες της περιοχής μου, με νεραϊδογυναίκες και μαγεμένα πηγάδια, με λάμιες και περίεργα στοιχειά.

Η θεια-Κουλιώ ήταν συγκλονιστική παραμυθού, ακόμα θυμάμαι το ρίγος από τις φοβερές αφηγήσεις της. Η γιαγιά μου, αν και αγράμματη, άργησα να το καταλάβω διότι έκανε ότι τα διάβαζε τα παραμύθια, επέμενε στα κλασικά. Μισά ελληνικά, μισά αρβανίτικα που λάτρευα. Ακόμα χρησιμοποιώ φράσεις της, είναι σαν να ξαναζεί η γιαγιά. Ε και μετά ανάλαβε δράση η μαμά και οι μεγαλύτερες ξαδέλφες μου.

Εμαθα να διαβάζω πριν πάω σχολείο και έμαθα να μεγαλοπιάνομαι, «τα παραμύθια -εξάλλου- είναι για τα παιδιά».

Οταν πήγα σχολείο, διορθώθηκαν όλα: και τα διαβάσματα και η μοναξιά. Ανακάλυψα τη δημοτική βιβλιοθήκη και τον κύριο Γιώργο, τον βιβλιοθηκονόμο, τη μισή μέρα την περνούσα μαζί του: Κλασσικά Εικονογραφημένα ξαπλωμένη σ’ ένα τραπέζι κι ύστερα να γυρίζω στο σπίτι με δυο στοίβες, μια δική μου και μια για τη μαμά.

Η γενιά του ’30, Ρώσοι συγγραφείς για μένα, «Σε έναν άγνωστο θεό» και «Η ξανθούλα από την Κούβα» για τη μαμά.

Στο σπίτι είχε ήδη σχηματιστεί η πρώτη βιβλιοθήκη. Εγκυκλοπαίδειες, αγορές και δώρα, πρώτα τα κλασικά: «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», «Χωρίς Οικογένεια», Βερν, Κρόνιν «Το κάστρο», Καζαντζάκης, Λουντέμης, Σαμαράκης μετά…

Στα αγαπημένα μου το «Ταξίδι με τον Εσπερο» του Τερζάκη και «Τα γράμματα στον πατέρα» του Κάφκα (ήθελα να γράψω κι εγώ στη μάνα μου) τα είχα πάει και στο σχολείο για ανταλλαγή, «πού να το δώσω, μάτια μου, και τι να σου δώσω κι εσένα», το θυμάται ακόμα η δασκάλα μου και γελά.

Στα δέκα μου διάβασα το «Εξι και μία τύψεις για τον ουρανό», δεν κατάλαβα τίποτα, αλλά μαγεύτηκα. Στα 13 έμαθα τον «Εραστή της Λαίδης Τσάτερλι», ξέρετε, τα βασικά, το κατέβασα από τη βιβλιοθήκη της ξαδέλφης μου και το πήγα μετά στο σχολείο, στα παιδιά. Είχα ήδη αρχίσει να γίνομαι «μαμά κλώσα» κι ήθελα να μοιράζομαι τα βιβλία μου, ακόμα το έχω, αυτό πάντα κρατά.

Κάπως έτσι, βρέθηκα με μεγάλη βιβλιοθήκη, με δικό μου βιβλιοπωλείο, με δικό μου βιβλίο, υπεύθυνη βιβλιοθήκης, βιβλίου, μαζί μου μεγάλωσαν παιδιά.

Οταν μας τέλειωσε το βιβλιοπωλείο, ράφια, βιβλία μετακόμισαν σπίτι μου και στα σπίτια των φίλων. Δεν είμαι κτητική με τα βιβλία, μονάχα με ελάχιστα και βρίσκονται σε ράφια ειδικά: το ράφι της Γιουρσενάρ, της Μπλίξεν, του Ντοστογιέφσκι, του Κάφκα, του Μπόρχες, της Βιρτζίνια Γουλφ, του Μαγιακόφσκι, της Ντίκινσον, των Μπροντέ, της Σίλβια Πλαθ, της ποίησης γενικότερα (μη θαρρείτε, όχι πολλά) και τα ράφια των φίλων: βιβλία με αφιερώσεις - αγαπώ τους Ελληνες λογοτέχνες και είμαι περίεργη για το πώς μετασχηματίζονται από βιβλίο σε βιβλίο οι εμμονές.

Αλλά έχουν ήδη στηθεί ράφια με τραγικούς και Σέξπιρ, ράφια με τα αγαπημένα πια παιδικά και αστυνομικά: Απαντα Αγκάθα Κρίστι, ξέρετε, εκείνα που βρίσκουμε ακόμα σε παλαιοβιβλιοπωλεία στο Μοναστηράκι, Χάισμιθ, Πόε, Ελρόι, Σιμενόν, Χάμετ, ράφια με τους καινούργιους αγαπημένους, Βαρλάμ Σαλάμοφ, Μπολάνιο, Πέρεκ, Φιτζέραλντ, Μπόουλς, Σομόθα, Ρεβέρτε και ένα ειδικό μέρος για την Ασκητική της Αγάπης (γερόντισσα Γαβριηλία) και για Πατερικά Κείμενα. Είναι το ράφι, συνήθως, με τα πιο συχνά δανεικά.

Ελάχιστα είναι εκείνα τα βιβλία που φροντίζω να μη φύγουν από το σπίτι, «Μαρτυρολόγιο» και «Σμιλεύοντας τον Χρόνο» του Ταρκόσφκι και Μπόρχες, όλα τα άλλα… γι’ αυτό και αρκετά από τα αγαπημένα («Αβυσσος» της Γιουρσενάρ και «Γοτθικές ιστορίες» της Μπλίξεν) τα έχω για παν ενδεχόμενο διπλά και τριπλά.

 Τελευταίο βιβλίο της Ελ. Γκίκα είναι το παιδικό βιβλίο «Η κούκλα που ονειρεύτηκε την Ελενα», σε εικονογράφηση Νίκου Γιαννόπουλου (Mamaya, 2017).

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας