«Δαιμονισμένοι» στα σαλόνια των νέων ολιγαρχών

konstantin_mpogkomolof.jpg

Κονσταντίν Μπογκομόλοφ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΑΡΡΗΣ

Μετά τον «Ηλίθιο» που είναι από τα αγαπημένα του βιβλία, το «Εγκλημα και τιμωρία» που παρουσίασε πέρυσι την άνοιξη στην Ιταλία, τους «Αδερφούς Καραμάζοφ» με τους οποίους αποθεώθηκε πέρυσι στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, το enfant terrible του ρωσικού θεάτρου, απολύτως παραδομένος στη γοητεία που του ασκεί ο Φίοντορ Ντοστογιέφσκι, μεταφέρει στη σκηνή τις χίλιες και πλέον σελίδες των «Δαιμονισμένων».

Εδώ και μερικές εβδομάδες ο Κονσταντίν Μπογκομόλοφ ζει, εργάζεται και εμπνέεται στην Αθήνα καθώς δέχτηκε την πρόταση της Στέγης να γίνει ο πρώτος ξένος σκηνοθέτης που εργάστηκε με Ελληνες ηθοποιούς για τη νέα του παραγωγή (μόνη εξαίρεση η σταθερή συνεργάτιδά του και πολυβραβευμένη σκηνογράφος-ενδυματολόγος, Λαρίσα Λομάκινα). Η απαιτητική παραγωγή, σίγουρα το πλέον αναμενόμενο θεατρικό ραντεβού του χειμώνα, κάνει πρεμιέρα μεθαύριο Τετάρτη στην Κεντρική Σκηνή.

Μηδενιστές και προφήτες, τρομοκράτες και επαναστάτες, εκτελεστές και αυτόχειρες, συνωμοσίες και πλεκτάνες, επαναστατικά κινήματα, αλλόκοτοι μεσσίες, άνθρωποι που παίζουν και συγχρόνως φοβούνται τον θάνατο κατακλύζουν το μεταλλικό σκηνικό που έχει στηθεί τις τελευταίες μέρες στη Στέγη. Το απέραντο μυθιστορηματικό υλικό των «Δαιμονισμένων» (1870-72) και ο μοναδικός τρόπος που είχε ο Ντοστογιέφσκι να χτίζει σκοτεινές φυσιογνωμίες αναδομείται θεατρικά από τον Ρώσο σκηνοθέτη.

Εργο πολυφωνικό και οριακό, πολιτικός λίβελος και ταυτόχρονα φιλοσοφικό μυθιστόρημα, εξομολογητικό και συνάμα σαρκαστικό, οι «Δαιμονισμένοι» εστιάζουν στη δράση ενός κύκλου νεαρών μηδενιστών.

Η επιλογή Μπογκομόλοφ από την πλευρά της Στέγης προφανώς και έρχεται μετά την αποθέωση που γνώρισε –από θεατές και κριτικούς– η περσινή του πεντάωρη διασκευή των «Αδερφών Καραμάζοφ». Με σάτιρα ανελέητη, άποψη ισχυρή, ταλέντο και καλλιτεχνικό εκτόπισμα αδιαμφισβήτητο ο 42χρονος σκηνοθέτης μετέφερε το εμβληματικό μυθιστόρημα από τον ύστερο 19ο αιώνα στα σαλόνια των σημερινών Ρώσων ολιγαρχών.

Ο ρηξικέλευθος Ρώσος σκηνοθέτης που ξέρει όσο λίγοι να αποθεώνει τα μεγάλα κείμενα, καλείται να μας μεταφέρει στο σκοτεινό σύμπαν του Σταβρόγκιν, του Βερχοβένσκι και των υπόλοιπων αντιηρώων του Ντοστογιέφσκι. Kαι θέλει να το κάνει με τρόπο που οι πρωταγωνιστές του συγγραφέα να πλησιάσουν όσο γίνεται σε ό,τι σήμερα θυμίζει εκείνη τη σάπια παθογένεια.

Ριζοσπαστικός, αισθητικά και πολιτικά, προκλητικός, ο Μπογκομόλοφ έχει αδυναμία στα κλασικά αριστουργήματα της λογοτεχνίας αφού έχει μέχρι σήμερα αναμετρηθεί με έργα των Μπουλγκάκοφ, Κάφκα, Τσέχοφ, Σβαρτς, Σορόκιν, Τόμας Μαν, ενώ επιστρέφοντας στην πατρίδα του θα ανεβάσει το μυθιστόρημα φανταστικού ρεαλισμού του Μπουλγκάκοφ «Μαιτρ και Μαργαρίτα».

Στις αντισυμβατικές και πολιτικά ρηξικέλευθες παραστάσεις του, τρελαίνεται να παίζει με τις πιο σημαντικές στιγμές της ευρωπαϊκής και ρωσικής Ιστορίας, μετατοπίζει τη δράση σε διαφορετικά χωροχρονικά πλαίσια από εκείνα του πρωτότυπου, να κατακεραυνώνει το σήμερα, να ειρωνεύεται το χθες, να βάζει γυναίκες ηθοποιούς να ερμηνεύουν τους ανδρικούς ρόλους – και το αντίστροφο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, στον «Βασιλιά Ληρ» του Σέξπιρ, όπου τον ομώνυμο ρόλο ερμήνευσε γυναίκα ηθοποιός και η δράση μεταφέρθηκε στη Σοβιετική Ενωση, το 1941, λίγο πριν από τη γερμανική επέλαση. Αντίστοιχα, στους αθηναϊκούς «Δαιμονισμένους» του τον σκοτεινό Σταβρόγκιν θα ερμηνεύσει η Ελενα Τοπαλίδου.

«Σκοτεινά ένστικτα και αρχαϊκοί δαίμονες αφυπνίζονται από τα βάθη της φύσης μας και μας παραπλανούν. Μήπως, όμως, αυτοί οι δαίμονες είναι οι νέοι μας θεοί και η νέα μας αλήθεια; Πού θα μας οδηγήσει αυτή η αναζήτηση μιας νέας αλήθειας – σε μια νέα λύτρωση ή σε έναν νέο φασισμό;» Αυτό διερωτάται ο διαρκώς ανήσυχος Μπογκομόλοφ και μεταφέρει τη δράση των ντοστογιεφσκικών αντιηρώων από τη ρωσική πολίχνη των προεπαναστατικών χρόνων στο σήμερα.

Οι «Δαιμονισμένοι» του σίγουρα είναι σημερινοί, «ελληνικοί», «ρωσικοί» και οικουμενικοί. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ο Ρώσος σκηνοθέτης θέλει να γίνει τόσο συγκεκριμένος που να αναγνωρίσουμε στους ηθοποιούς του, τους σύγχρονους, δικούς μας δαίμονες...

Κεντρική Σκηνή, 22/11-10/12 (εκτός Δευτέρας-Τρίτης) στις 20.00. Ακατάλληλο για ανηλίκους. Διάρκεια: 3 ώρες (με διάλειμμα). Με αγγλικούς υπέρτιτλους. Τιμές: από 5 έως 40 ευρώ. Τους ρόλους ερμηνεύουν οι: Χρύσα Κουγιουμτζή, Ελενα Μεγγρέλη, Αρης Μπαλής, Αντώνης Μυριαγκός, Δημήτρης Ξανθόπουλος, Μαρία Πανουργιά, Γιάννης Παπαδόπουλος, Αινείας Τσαμάτης, Μιλτιάδης Φιορέντζης.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ