Αυτοδύναμες πολιτείες

aytodynames_politeies_andros.jpg

Οι αναβαθμίδες μπορούν να δράσουν ανασχετικά απέναντι στις ραγδαίες βροχοπτώσεις, απέναντι στην ξηρότητα του περιβάλλοντος και απέναντι στη διάβρωση των εδαφών Οι αναβαθμίδες μπορούν να δράσουν ανασχετικά απέναντι στις ραγδαίες βροχοπτώσεις, απέναντι στην ξηρότητα του περιβάλλοντος και απέναντι στη διάβρωση των εδαφών

«Το έργο LIFE TERRACESCAPE αφορά στην αποκατάσταση και επανακαλλιέργεια των αγροτικών αναβαθμίδων στην Ανδρο.

»Οι αναβαθμίδες –από την αρχαιότητα ακόμη–, έχουν αποδειχθεί ως η άριστη μέθοδος για τη διαχείριση της γης, επιτρέποντας την καλλιέργεια σε ξηρικά και φτωχά εδάφη, υποστηρίζοντας την πρωτογενή αγροτική παραγωγή, τις υπηρεσίες του οικοσυστήματος και τη βιοποικιλότητα.

»Αξιοποιώντας σύγχρονη γνώση και πρακτικές, παραδοσιακή εμπειρία και τοπικές ποικιλίες, η επανακαλλιέργεια των αναβαθμίδων μπορεί να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στις επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών που ήδη βιώνουμε.

»Χρησιμοποιώντας το σύστημα της συμμετοχικής επιστασίας γης για την επανακαλλιέργειά τους, το έργο, μέσα από μια κλιματικά έξυπνη συμπεριφορά αποβλέπει στη δημιουργία προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, διαμέσου ενός τοπικού αγροδιατροφικού συμπλέγματος που θα σχηματιστεί, μεταξύ γεωργών, επιχειρήσεων τροφίμων και τουρισμού.

»Στόχος του η βιωσιμότητα και εφαρμογή του και σε άλλα νησιά του Αιγαίου». Αυτές είναι οι συντεταγμένες του έργου «LIFE Terracescape» που παρουσιάστηκε στην ημερίδα ενημέρωσης για τα αποτελέσματα έργων «LIFE» που σχετίζονται με τον αγροτικό τομέα.

Το έργο που έχει τίτλο «Μετατροπή των εγκαταλειμμένων τοπίων αναβαθμίδων σε πράσινες υποδομές μέσω συμμετοχικής επιστασίας γης για καλύτερη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» (LIFE16 CCA/GR/000050), χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και συμμετέχουν το Πράσινο Ταμείο του υπουργείου Περιβάλλοντος, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και φυσικά ο Δήμος Ανδρου. Η υλοποίησή του ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2017 και θα ολοκληρωθεί τον Αύγουστο του 2021.

«Οι πεζούλες, απαράμιλλο εργαλείο διαχείρισης γης»

Η Θεοδώρα Πετανίδου καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου-Τμήμα Γεωγραφίας/ Εργαστήριο Βιογεωγραφίας & Οικολογίας Η Θεοδώρα Πετανίδου,είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου-Τμήμα Γεωγραφίας/ Εργαστήριο Βιογεωγραφίας & Οικολογίας |

Για την υλοποίηση του έργου μάς μίλησε η συντονίστρια του προγράμματος «LIFE Terracescape» και δημιουργός της πρότασης για την αποκατάσταση και επανακαλλιέργεια των αναβαθμίδων στα νησιά του Αιγαίου, Θεοδώρα Πετανίδου, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου-Τμήμα Γεωγραφίας / Εργαστήριο Βιογεωγραφίας & Οικολογίας.

Το βιβλίο Αναβαθμίδες του Αιγαίου της καθηγήτριας Θ. Πετανίδου «Η αναχαίτιση της βαθμιαίας αλλοίωσης του πολιτισμικού τοπίου του Αιγαίου είναι ακόμη δυνατή», υποστηρίζει στο βιβλίο της «Αναβαθμίδες του Αιγαίου» η καθηγήτρια Θ. Πετανίδου |

Πώς σας γεννήθηκε η ιδέα για την επανακαλλιέργεια των αναβαθμίδων;

Για να σας πω πώς γεννήθηκε η ιδέα, πρέπει να σας πω κατ’ αρχάς ότι είμαι βιολόγος, ότι ασχολούμαι με θέματα που έχουν σχέση με περιθωριακές γαίες και οικοσυστήματα και ότι ένα από τα ερευνητικά μου πεδία είναι και οι αναβαθμίδες ή πεζούλες, οι οποίες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα αγρο-οικοσυστήματα που υπάρχουν στην περιοχή του Αιγαίου, φτιαγμένες από χέρια ανθρώπων εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Ερευνώ λοιπόν το αναβαθμιδωμένο τοπίο του Αιγαίου είκοσι χρόνια τώρα. Ολη αυτή η γνώση, αποκρυσταλλωμένη σε άρθρα και βιβλία, ένιωθα ότι πρέπει να αποτελέσει βάση για την αναζωογόνηση του τοπίου του Αιγαίου που βρίσκεται υπό κατάρρευση. Και έτσι άρχισαν όλα.

Οι αναβαθμίδες, λοιπόν, υπήρξαν για αιώνες το αποτελεσματικότερο εργαλείο διαχείρισης της γης, που όχι μόνον έκανε δυνατή και διαχρονικά βιώσιμη την παραγωγική διαδικασία –άλλωστε αυτός ήταν και ο πρωταρχικός σκοπός της δημιουργίας τους–, αλλά παράλληλα έδρασε, προσδίδοντας στα φυσικά οικοσυστήματα την ικανότητα προσαρμογής στις όποιες κλιματικές και άλλες περιβαλλοντικές αλλαγές κι αυτό σε κλίμακα διαχρονική.

Μέχρι τη δεκαετία του 1960, περίπου, οι αναβαθμίδες αποτελούσαν το μοναδικό σχεδόν δίκτυο υποστήριξης του πρωτογενούς παραγωγικού μοντέλου των νησιών (γεωργία, κτηνοτροφία, μελισσοκομία), δίνοντας ταυτόχρονα δυνατότητες διαχρονικής ανάπτυξης σημαντικών κοινωνικοπολιτισμικών χαρακτηριστικών.

Η κατάρρευση τις τελευταίες δεκαετίες αυτού του παραδοσιακού παραγωγικού μοντέλου που οδήγησε στην εγκατάλειψη των αναβαθμίδων, δεν σήμανε απλώς και μόνον το τέλος της αυτάρκειας σε αγαθά επιβίωσης.

Η σημαντικότερη υποβάθμιση αφορά αυτό το ίδιο το περιβάλλον, αφού η εγκατάλειψη κατέστησε τα νησιωτικά οικοσυστήματα και τοπία ευάλωτα και έρμαια των κλιματικών μεταβολών.

Πόσο κοντά βρίσκεται η Ελλάδα στο να πληγεί από τις κλιματικές αλλαγές;

Η Ελλάδα, όπως και οι υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου, αντιμετωπίζει μέγα πρόβλημα ερημοποίησης, με τα νησιά του Αιγαίου να συγκαταλέγονται στις περιοχές υψηλού κινδύνου.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής –η μείωση του ποσού και της διάρκειας βροχόπτωσης, με αποτέλεσμα τις ραγδαίες βροχοπτώσεις που αναμένεται να γίνουν συχνότερες, όπως άλλωστε και οι ξαφνικές πλημμύρες, η αύξηση της θερμοκρασίας και η περαιτέρω επιδείνωση ακραίων καιρικών φαινομένων– δεν είναι μόνον αισθητές, αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένες.

Με βάση τις προβλέψεις των κλιματικών μοντέλων, η καλοκαιρινή ξηρασία αναμένεται να αυξηθεί, οπότε οι περίοδοι ανομβρίας θα επιμηκυνθούν, επομένως θα έχουμε όχι μόνο αύξηση της συχνότητας εμφάνισης δασικών πυρκαγιών αλλά οι πυρκαγιές θα είναι και μεγαλύτερης έντασης. Επιπλέον, θα υπάρξουν πιέσεις στα υδατικά αποθέματα περιοχών με ήδη αυξημένη ευπάθεια.

Οι επιπτώσεις των συγκεκριμένων αλλαγών αναμένεται να επηρεάσουν ιδιαίτερα τη βιοποικιλότητα, τη δομή και επομένως τη λειτουργία των οικοσυστημάτων, τα εδάφη, τους υδάτινους πόρους, το νησιωτικό τοπίο και, κατά συνέπεια, τις παραγωγικές και οικονομικές δραστηριότητες, όπως είναι η γεωργία και ο τουρισμός.

Επομένως, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι όποια αγροτική δραστηριότητα και γεωργική παραγωγή έχει επιβιώσει της εγκατάλειψης που επέφερε η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου των νησιών, θα επηρεαστεί ακόμη περισσότερο επί τα χείρω, καθώς τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες.

Οπότε η επανακαλλιέργεια των αναβαθμίδων προτείνεται σαν εργαλείο διατήρησης όχι μόνο των οικοσυστημάτων αλλά της ίδιας της βιωσιμότητας της κοινωνίας, καθιστώντας την ταυτόχρονα, σχετικά αυτόνομη;

Ακριβώς. Αυτή την κρίσιμη περίοδο, με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής να γίνονται αισθητές στον χώρο της Μεσογείου, οι αναβαθμίδες μπορούν να δράσουν ανασχετικά απέναντι στις ραγδαίες βροχοπτώσεις, απέναντι στην ξηρότητα του περιβάλλοντος και απέναντι στη διάβρωση των εδαφών.

Αρα, λοιπόν, καλλιεργώντας τες, μπορούμε να έχουμε ένα εργαλείο ανάσχεσης των αποτελεσμάτων της κλιματικής αλλαγής. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «πράσινες υποδομές».

Για να πραγματωθεί λοιπόν αυτή η ιδέα –για να ξαναγυρίσουμε στο αρχικό σας ερώτημα– έπρεπε να δώσουμε ένα παραπάνω κίνητρο στην τοπική κοινωνία, πέραν της περιβαλλοντικής ωφέλειας. Και το κίνητρο δεν είναι άλλο από την οικονομική ανάπτυξη που μπορεί να φέρει η παραγωγή παραδοσιακών, ιδιαίτερων, τοπικών προϊόντων τα οποία θα έχουν σήμα πιστοποίησης ότι πράγματι πρόκειται για «κλιματικά έξυπνα» τοπικά γεωργικά προϊόντα. Γιατί να μην αξιοποιήσουμε π.χ. το κρεμμύδι της Ανδρου που είναι τόσο ιδιαίτερο, την κάππαρη που τη βρίσκει κανείς παντού να κρέμεται από τις πεζούλες, χωρίς να είναι καν καλλιεργούμενη;

Τι σημαίνει ο όρος «πράσινη υποδομή», τον οποίο αναφέρατε;

Οι «πράσινες υποδομές» είναι ένα δίκτυο από φυσικές και ημι-φυσικές περιοχές και πράσινους χώρους, που παρέχει οικοσυστημικές υπηρεσίες, στις οποίες στηρίζεται η ανθρώπινη ευημερία και ποιότητα ζωής.

Αποτελεί ένα «έξυπνο» εργαλείο, καθώς οι λειτουργίες της μπορεί να είναι οικολογικές/περιβαλλοντικές (διατήρηση της βιοποικιλότητας, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή), κοινωνικές (παροχή πράσινων χώρων, αναβάθμιση ποιότητας ζωής) και οικονομικές, που σημαίνει στήριξη της τοπικής οικονομίας, τη δημιουργία εναλλακτικών πηγών εισοδήματος, την ενίσχυση της τουριστικής και εμπορικής δραστηριότητας.

Πώς επιλέχθηκε η Ανδρος για την υλοποίηση του προγράμματος «Life»;

Γιατί είναι ένα νησί πυκνά αναβαθμιδωμένο, οι αναβαθμίδες του –που είναι ιδιαίτερης τεχνοτροπίας– στο σύνολό τους διατηρούνται σε σχετικά καλή κατάσταση, προσδίδοντας στο ανδριώτικο περιβάλλον μια ιδιαίτερη αισθητική.

Aπό την άλλη, μέσα από προηγούμενα έργα «LIFE» (LifeAndrosSpa) διαπιστώθηκε ότι όχι μόνο ήταν εφικτή η αποκατάσταση και επανακαλλιέργειά τους, αλλά και ότι οι Ανδριώτες επαγγελματίες, είτε αυτοί ήταν γεωργοί είτε επαγγελματίες τουρισμού εστίασης ή δευτερογενούς παραγωγής, έδειξαν έντονο ενδιαφέρον.

Ξέρετε, σε όλα τα νησιά είχαν ένα ρητό που λέει: «Σπίτι όσο χωρείς και χωράφι όσο θωρείς». Να ’χεις δηλαδή ένα μικρό σπιτάκι, αλλά η γη σου να είναι τεράστια για να μπορείς να καλλιεργείς. Παλαιότερα οι άνθρωποι δεν είχαν μηχανικά μέσα, λιπάσματα και βελτιωμένες ποικιλίες, άρα έπρεπε να έχουν πολύ μεγάλο χώρο για να μπορούν να καλλιεργούν και να παράγουν όσα χρειάζονταν για να ζήσουν.

Εχω γυρίσει πολλά νησιά του Αιγαίου, έχω ακούσει και μάθει από τους ανθρώπους αυτούς καταπληκτικά πράγματα που με οδήγησαν στη σκέψη ότι αυτός ο πολιτισμός δεν πρέπει να χαθεί. Οτι πρέπει κάτι να γίνει. Και αυτό το κάτι να είναι τόσο καλό και επιτυχές, ώστε αυτή η επιτυχία να πείσει κι άλλους ανθρώπους να πρασινίσουν τη γη τους.

Εχοντας, λοιπόν, αυτά στο μυαλό και θέλοντας να κεφαλαιοποιήσω τη γνώση που είχαμε διαχρονικά αποκτήσει στο Εργαστήριο Βιογεωγραφίας & Οικολογίας, ήρθα σε επαφή με τον κ. Δημαλέξη, βιολόγο με καλή γνώση στην υλοποίηση έργων «LIFE». Ετσι γεννήθηκε η ιδέα του έργου «LIFE Terracescape», που υποβάλαμε στην Ε.Ε. τον Σεπτέμβριο του 2016 και ευτυχώς πήγε πάρα πολύ καλά.

Αν με ρωτήσετε ποιο είναι το μεγάλο δικό μου άγχος, μπορώ να καταθέσω ότι έχω την πεποίθηση, αλλά και την έμφοβη προσδοκία, πως το έργο πρέπει να επιτύχει στους στόχους του, ακόμη και «αναγκαστικά». Το οφείλουμε στις τόσες γενιές του παρελθόντος και ακόμη περισσότερο, σε εκείνες που έρχονται.

Επανακαλλιέργεια αναβαθμίδων: Κλιματικά έξυπνη συμπεριφορά με πολλαπλά οφέλη

Η δρ Φωτεινή Μυλωνά είναι ερευνήτρια και υπεύθυνη της Τράπεζας Γενετικού Υλικού του ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ Η δρ Φωτεινή Μυλωνά, ερευνήτρια, υπεύθυνη της Τράπεζας Γενετικού Υλικού του ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ |

Η δρ Φωτεινή Μυλωνά, ερευνήτρια, υπεύθυνη της Τράπεζας Γενετικού Υλικού, μας μίλησε για τον ρόλο του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, τον οποίο και εκπροσωπεί στο πρόγραμμα «LIFE Terracescape».

«Εμείς, ως Τράπεζα Γενετικού Υλικού, είμαστε υπεύθυνοι για την προστασία και διατήρηση των τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών. Σε ένα προηγούμενο πρόγραμμα “LIFE”, στο οποίο μετείχε ο Δήμος Ανδρου, είχε εκπονηθεί μια μελέτη και συλλογή από τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες, μέρος των οποίων ήρθαν και στην Τράπεζα του ΕΛΓΟ, σαν δείγματα γενετικού υλικού».

Ανδριώτικο δείγμα κτίσματος κυψέλης Χαρακτηριστικό ανδριώτικο δείγμα κτίσματος περιστεριώνα. Στο πλαίσιο του έργου θα λειτουργήσει Σχολείο Ξερολιθιάς, που θα αφορά την εκπαίδευση αγροτών και τεχνιτών στην αποκατάσταση ξηρολιθικών κατασκευών του κυκλαδίτικου τοπίου |

Είναι αυτά που επιλέχθηκαν να καλλιεργηθούν στις αναβαθμίδες; Κριθάρι, μελιτζανί φασόλι, αρακάς Ανδρου και κρεμμύδι;

Κάποια από αυτά είχαν συλλεγεί ανάμεσα σε πολλά άλλα. Εμείς επιλέξαμε να πάμε για καλλιέργεια τα συγκεκριμένα.

Η δική μας συμμετοχή στο πρόγραμμα «LIFE Terracescape» έχει να κάνει αφενός, με το να δούμε αν οι κάτοικοι του νησιού καλλιεργούν και άλλες τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες που πιθανόν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον.

Αφετέρου, για να δώσουμε σε όσους συμμετάσχουν, ένα καλλιεργητικό σχέδιο. Δηλαδή, πώς θα πρέπει να καλλιεργούνται αυτές οι αναβαθμίδες –με ποιες καλλιέργειες θα τις καλλιεργήσουμε, πώς θα το κάνουμε αυτό, από πού θα πάρουμε πολλαπλασιαστικό υλικό–, έτσι ώστε μέσω της συμμετοχικής επιστασίας γης που προτείνουμε, να είναι οικονομικά προσοδοφόρες.

Φυσικά, εμείς θα δώσουμε στους συμμετέχοντες και πολλαπλασιαστικό υλικό, για την αναπαραγωγή του οποίου είμαστε υπεύθυνοι, προκειμένου να καλλιεργηθούν μέχρι το τέλος του προγράμματος τα 1.000 στρέμματα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα.

Στην ουσία δηλαδή δημιουργείτε νησίδες, οικοσυστήματα τα οποία βοηθούν στην ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής και ταυτόχρονα δημιουργείτε οικονομική ανάπτυξη στην περιοχή;

Ναι, ακριβώς αυτό. Γιατί η εγκατάλειψη της καλλιέργειας των αναβαθμίδων είχε φέρει το οικοσύστημα σε ένα χαμηλό επίπεδο, όπως λέμε, αποδιοργάνωσης. Και γι’ αυτό, θέλουμε να επιστήσουμε την προσοχή στους αγρότες της Ανδρου, ότι δεν φτιάχνουμε την αναβαθμίδα μόνο και μόνο για να υπάρχει ή για να σταματήσουμε τη διάβρωση των εδαφών, αλλά για να ενισχύσουμε το οικοσύστημα και τις υπηρεσίες του και επομένως μακροπρόθεσμα, να συνεισφέρουμε στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Γιατί μέσω της επανακαλλιέργειάς των αναβαθμίδων, πετυχαίνουμε καλύτερη δυνατότητα διάθεσης του βρόχινου νερού, αυξάνουμε την υγρασία του εδάφους, περιορίζουμε τη διάβρωσή του και πρασινίζει ο τόπος.

Αυτή η αλληλουχία δράσεων δίνει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ένας άλλος πρωτογενής τομέας, ακόμη πιο έντονα, όπως η κτηνοτροφία π.χ., αφού επιλέγοντας να καλλιεργήσουμε τα συγκεκριμένα είδη –ψυχανθή και σιτηρά–, μπορούμε να παράξουμε τις δικές μας ζωοτροφές στο νησί και να μειώσουμε ή να πάψει η εισαγωγή ζωοτροφών από ξένες χώρες.

Στο σχέδιό μας είναι να καλλιεργήσουμε αρωματικά φυτά, προκειμένου να ενισχύσουμε και τη μελισσοκομική δραστηριότητα του νησιού. Γιατί τα φυτά αυτά είναι μελισσοτροφικά, δηλαδή προσελκύουν επικονιαστές και κυρίως τις μέλισσες.

Ετσι, ενισχύοντας την επικονίαση, που είναι μια σημαντική υπηρεσία του οικοσυστήματος, θα ενισχύσουμε τη μελισσοκομία και ταυτόχρονα, μέσω της επικονίασης, ενισχύεται και η απόδοση των καλλιεργειών. Με αυτό τον τρόπο, λοιπόν, πετυχαίνουμε την αναζωπύρωση των υπηρεσιών του οικοσυστήματος, το βοηθάμε δηλαδή να λειτουργεί και να είναι δραστήριο.

Θα υπάρξει και οικονομική ενίσχυση των αγροτών;

Πολλά από τα είδη που έχουμε επιλέξει και άλλα που θα επιλέξουμε να καλλιεργήσουμε, προσέχουμε να είναι συμβατά και με τα νέα μέτρα της στρατηγικής της ευρωζώνης για τη βιοποικιλότητα και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ 2014-2020).

Υπάρχει ένα μέτρο που θα «βγει» σύντομα, το 2019 απ’ ό,τι έχω πληροφορηθεί από εκπροσώπους της διαχειριστικής αρχής, του ΠΑΑ (Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης) το οποίο θα επιδοτήσει αυτούς που θέλουν να ανακατασκευάσουν και να επανακαλλιεργήσουν τις αναβαθμίδες τους.

Ταυτοχρόνως, θα «τρέξει» και ένα άλλο μέτρο που αφορά την καλλιέργεια τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών, μέτρο που θα λειτουργήσει ουσιαστικά ως επιχορήγηση των καλλιεργητών, για την περιορισμένη παραγωγή που μπορεί να έχουν. Γιατί, ξέρετε, οι τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες δεν αποδίδουν όπως οι σύγχρονες εμπορικές ποικιλίες.

Από την άλλη, στο πλαίσιο του προγράμματος, ήδη αναπτύσσεται ένα marketing plan, έτσι ώστε τα προϊόντα που θα παραχθούν, να ενταχθούν σε αυτό που λέγεται, τοπικά προϊόντα ονομασίας (brand name local product). Και κάτω από αυτή την ονομασία και πιστοποίηση, θα μπουν όλα τα προϊόντα που θα παραχθούν μέσω της καλλιέργειας των αναβαθμίδων (σιτηρά, όσπρια, τυρί, μέλι κ.λπ.).

Η στόχευση είναι λοιπόν να μπορέσει η Ανδρος να φτιάξει τέτοια προϊόντα και μάλιστα κλιματικά φιλικά, μέσω των οποίων να εμπορευθεί την τοπική της αγρο-κτηνοτροφική δραστηριότητα κάνοντας ταυτόχρονα και ένα άνοιγμα προς τον περιπατητικό ή γαστρονομικό τουρισμό.

Ενας ακόμη στόχος είναι αυτές οι αναβαθμίδες που θα επανακαλλιεργηθούν, να αποτελέσουν πιλοτικά παραδείγματα, πόλο έλξης για τους απλούς τουρίστες που θα περιηγούνται στο νησί, αλλά και για τους αγρότες ή ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι βλέποντάς τες σε πλήρη ανάπτυξη, να πουν, ναι, θέλω κι εγώ να συμμετάσχω, να μπω σε ένα τέτοιο σχήμα καλλιέργειας.

Γιατί στο πρόγραμμα προτάσσουμε δύο καινοτόμα πράγματα. Τη συμμετοχική επιστασία γης και τη δημιουργία μιας ΚΟΙΝΣΕΠ –ήδη είμαστε στη διαδικασία διαμόρφωσής της– η οποία θα έχει τη διαχείριση των εσόδων από την εμπορία των προϊόντων που θα προκύψουν. Οπως καταλαβαίνετε, έχουμε σχεδιάσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα.

Τι είναι η «συμμετοχική επιστασία γης»;

Η ιδέα συμμετοχικής διαχείρισης της γης είναι απλή αλλά πρώτη φορά εφαρμόζεται στην Ελλάδα. Τι είναι; Κάποιοι αγρότες ή ιδιοκτήτες γης που δεν μπορούν για διάφορους λόγους, όχι μόνο λόγω αυξημένου κόστους να καλλιεργήσουν την γη τους –είτε γιατί ζουν μακριά από το νησί είτε γιατί η ηλικία πλέον δεν τους το επιτρέπει–, παραχωρούν για καλλιέργεια τη γη τους στον οργανισμό κατόπιν συμφωνίας (στην ΚΟΙΝΣΕΠ στο συγκεκριμένο πρόγραμμα), που θα συντηρεί και θα την καλλιεργεί.

Καθένας μπορεί να συμμετέχει ως μέλος σε αυτόν τον οργανισμό ή μπορεί, να εργάζεται ο ίδιος στη γη του ή να την παραχωρήσει για καλλιέργεια. Και βέβαια να ξεκαθαρίσουμε ότι η γη συνεχίζει και μετά την παραχώρηση να ανήκει στους ιδιοκτήτες της.

Γιατί επιμένετε στην καλλιέργεια παραδοσιακών ποικιλιών;

Από τη δική μας πλευρά, ως ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και Τράπεζα Γενετικού Υλικού, ένας λόγος που θέλουμε και πρέπει να καλλιεργήσουμε τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες, είναι γιατί μέσω της καλλιέργειάς τους ενισχύεται η διατήρησή τους στον αγρό.

Υπάρχουν δύο νομοθετικά πλαίσια, που δίνουν την δυνατότητα εγγραφής τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών στον Εθνικό μας Κατάλογο. Η εγγραφή τους δίνει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία στο προϊόν που θα παραχθεί.

Ετσι, οι τοπικές κοινωνίες ως έμπρακτοι διατηρητές και παραγωγοί, οφείλουν να μεριμνήσουν. Είμαστε εστιασμένοι στο ότι θα πρέπει να είναι καλλιέργειες που προέρχονται από το νησί, παραδοσιακές, ακόμη για ένα λόγο. Γιατί αυτές είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες του τόπου. Δεν θα θέλαμε να εισαγάγουμε κάτι καινούργιο ή ξένο.

Θα ήθελα να τονίσω ότι είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται ένα τέτοιο ολοκληρωμένο έργο που αφορά την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και έχει οικονομικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές λειτουργίες και δράσεις, είναι δηλαδή πολλαπλής ωφέλειας.

Ταυτόχρονα, δε, απαντά και στη στρατηγική αγροτικής πολιτικής της Ε.Ε., που θέλει να έχουμε ανάπτυξη περιοχών μέσα από μια κυκλική οικονομία, έτσι ώστε αυτές να καθίστανται αυτόνομες.

Χρησιμοποιώντας δηλαδή, όσο είναι δυνατόν, τα υλικά και τις δυνατότητες της κάθε περιοχής, ώστε να φτάνει σε τελικά προϊόντα και ο κύκλος όλων των εργασιών να γίνεται στον ίδιο τους τον τόπο. Οπότε η τοπική κοινωνία θα δρέπει όχι μόνο τα οικονομικά οφέλη αλλά το σύνολο των ωφελειών.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας