Αρωμα γυναίκας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Το ελληνικό σινεμά, ευτυχώς, δεν είναι ένα. Δεν είναι «το νέο», δεν είναι weird, δεν είναι ούτε παλιό, ούτε, πια, ανακάλυψη. Και μια από τις πιο δυνατές καινούργιες φωνές του, όπως τη βλέπουμε να ξεδιπλώνεται εδώ, στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (μετά το Τορόντο, το Σαν Σεμπαστιάν και το Λονδίνο), είναι η Σοφία Εξάρχου που δηλώνει παρουσία με την πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, «Park».

Οπου «Park» είναι το Ολυμπιακό Χωριό διαλυμένο στα εξ ων συνετέθη: σκορπισμένα χρήματα, λοξοδρομημένη στρατηγική, μια ελληνική ιδέα που υπάρχει μόνο στα κακογραμμένα βιβλία ιστορίας. Εκεί, κατακαλόκαιρο, ζει μια ομάδα παιδιών, τόσο πεταγμένη μέσα στα σκουπίδια που έχει κι η ίδια πιστέψει βαθιά ότι είναι σκουπίδι.

«Park», της Σοφίας Εξάρχου «Park», της Σοφίας Εξάρχου |

Ανάμεσά τους, ο Δημήτρης και η Αννα κάνουν μια μετέωρη, σπασμωδική αλλά και τόσο γοητευτική απόπειρα να βγουν «έξω», για να δουν αν ο κόσμος τούς χωράει.

Η ταινία της Εξάρχου είναι μεθυστική και ζοφερή ταυτόχρονα: όπως κι εκείνη, έτσι και τα μάτια του θεατή δεν χορταίνουν να βλέπουν τα γυμνά, σημαδεμένα από τις συνεχόμενες συγκρούσεις τους με τη ζωή, εφηβικά κορμιά που προσπαθούν κάθε λεπτό να βάλουν περιεχόμενο στο κενό.

Σοφία  Εξαρχου Σοφία Εξαρχου | ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ ΤΡΥΨΑΝΗ ΦΑΝΗ

Το καλύτερο ξυπνητήρι για την ανία είναι η βία που υποβόσκει κάθε λεπτό, χωρίς να ξεσπά δυνατά. Φωτογραφημένη ζεστά, αισθησιακά, αλλά ανελέητα από την Πολωνέζα Μόνικα Λεντσέφσκα, με συμπρωταγωνιστή τη μουσική του The Boy και ήχο που θα ήταν υποψήφιος για Οσκαρ αν ζούσαμε αλλού, η ταινία προκαλεί με τον αγορίστικο, αυθάδη ερωτισμό του Δημήτρη Κίτσου και προτείνει το εύθραυστο ταλέντο της Δήμητρας Βλαγκοπούλου.

Κι αν στο δεύτερο μέρος το «Park» σεναριακά ξεφεύγει σε μια άστοχη και στερεοτυπική φλυαρία χυδαίων Βορειοευρωπαίων καπιταλιστών, μικρή η παραχώρηση ως αδυναμία μιας πρώτης ταινίας που θέλει να εκφραστεί για όλα.

Στην έκθεση φωτογραφίας στο Μπέη Χαμάμ παραβρέθηκε και ο Κώστας Γαβράς Στην έκθεση φωτογραφίας στο Μπέη Χαμάμ παραβρέθηκε και ο Κώστας Γαβράς |

Μπορεί για το διεθνές κοινό το «Park» να είναι μια υπέροχη νέα παρήχηση των ταινιών του Λάρι Κλαρκ, αλλά για τον Ελληνα θεατή, αυτή είναι η ακριβέστερη –και κινηματογραφικά γλαφυρή και ελκυστική– απεικόνιση της γενιάς του τίποτα.

Γαλλοελληνική συμπαραγωγή, η ταινία του Διαγωνιστικού Τμήματος «Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω» φέρνει κοντά τα αντίθετα και τα εξισώνει μ’ ένα καλό μασάζ και δυνατές αλήθειες. Το φιλμ είναι μεταφορά του θεατρικού έργου της Γαλλίδας, με αλγερινή καταγωγή, Ραϊανά, εδώ στην πρώτη της σκηνοθετική δουλειά.

«Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω», σε σκηνοθεσία Ραϊανά και παραγωγή της Μισέλ Ρέι-Γαβράς «Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω», σε σκηνοθεσία Ραϊανά και παραγωγή της Μισέλ Ρέι-Γαβράς | ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ ΤΡΥΨΑΝΗ ΦΑΝΗ

Εκτυλίσσεται στο Αλγέρι, το 1995, σ’ ένα χαμάμ, την ώρα που ανοίγει μόνο για γυναίκες: οι άντρες, η βία, ο θρησκευτικός φανατισμός σφραγίζονται έξω απ’ την πόρτα. Μέσα στο χαμάμ, γεμάτο υδρατμούς και ασφάλεια, οι γυναίκες, από κορίτσια μέχρι όμορφες κοπέλες κι από γυναίκες της βιοπάλης μέχρι στρουμπουλές γιαγιάδες, γυμνώνονται από τα ρούχα τους, βγάζουν τις μαντίλες και μιλούν.

Παραγωγός από τη γαλλική πλευρά, η Μισέλ Ρέι-Γαβράς συνεργάστηκε με τη Φένια Κοσοβίτσα της Blonde, ώστε το γύρισμα να βρει στέγη: τα χαμάμ στην Αλγερία δεν θα φιλοξενούσαν τις ηθοποιούς και τις κομπάρσους, άρα το Μπέη Χαμάμ της Θεσσαλονίκης άνοιξε τις πόρτες του, όπως κάνει από τον 15ο αιώνα, για να γυριστεί η ταινία από ένα αποκλειστικά γυναικείο συνεργείο.

«Μου φαίνεται ειρωνικό», δήλωσε η Μισέλ Ρέι-Γαβράς, «ότι στην αρχή της καριέρας μας γυρίσαμε στην Αλγερία μια ταινία που εκτυλισσόταν στη Θεσσαλονίκη (αναφερόμενη, φυσικά, στο «Ζ» του Κώστα Γαβρά) και, σήμερα, γυρίζουμε στη Θεσσαλονίκη μια ταινία για μια ιστορία της Αλγερίας».

Στο Μπέη Χαμάμ εγκαινιάστηκε την Κυριακή έκθεση με φωτογραφίες της Ζωής Δαλαΐνα από τα γυρίσματα του «Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω», που θα διαρκέσει έως και την Κυριακή 13 Νοεμβρίου, τελευταία μέρα του 57ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ανοίγοντας τις πόρτες του για το κοινό από τις 2 ώς τις 6 κάθε μέρα.