Το αριστούργημα του Αλφόνσο Κουαρόν

tainia_2.jpg

Roma, Μεξικό, ΗΠΑ, 2018, 135', σκηνοθεσία: Αλφόνσο Κουαρόν

Ρόμα   ★★★★★

(Roma, Μεξικό, ΗΠΑ, 2018, 135')

  • σκηνοθεσία: Αλφόνσο Κουαρόν
  • ηθοποιοί: Γιαλίτσα Απαρίθιο, Μαρίνα ντε Ταβίρα

Αν η θεωρία λέει πως όλοι οι σπουδαίοι σκηνοθέτες κάνουν, ξανά και ξανά, την ίδια ταινία, η θεωρία γίνεται πράξη στην περίπτωση του Αλφόνσο Κουαρόν. Αν εκείνο που απασχολεί το εμπνευσμένο πνεύμα του είναι η μοναξιά του ανθρώπου μέσα στο σύνολο και ο αγώνας του να υπερβεί τα όριά του, με το «Ρόμα» μάλλον βρήκε την καλύτερη διατύπωση.

Παραγωγή του Netflix, είναι η πρώτη ταινία που βγαίνει στις αίθουσες μια μέρα πριν από την πρεμιέρα της σε streaming (και πόσο της αξίζει και η μεγάλη οθόνη), βραβευμένη ήδη με το Χρυσό Λιοντάρι στη Βενετία και πρωταγωνίστρια στις λίστες των κριτικών διεθνώς ως καλύτερη ταινία της χρονιάς, έτοιμη για την οσκαρική πορεία της.

Ενα μικρό αγόρι μεγαλώνει στην πόλη του Μεξικού, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, σε μια χαρακτηριστικά μεσοαστική οικογένεια. Στο ευρύχωρο σπίτι, όπου συγκρούεται το παλιό με το μοντέρνο (όχι, το πλατύ, καινούργιο αυτοκίνητο του μπαμπά δεν μπορεί να χωρέσει από τη σιδερένια πόρτα της αυλής, όσο κι αν εκείνος πεισματικά προσπαθεί), ζουν ο γιατρός πατέρας, η νοικοκυρά (με σπουδές στη βιοχημεία) μητέρα, τα παιδιά, μια μαγείρισσα και η Κλέο, η υπηρέτρια.

Παιδί κι αυτή, ένα κορίτσι γεμάτο ζωή, μ’ έναν αμφίβολο αρραβωνιαστικό, με μια προσωπικότητα που ξεδιπλώνεται μόνο στα ρεπό της, κάνει σβέλτα και σιωπηλά τις δουλειές στο σπίτι: τακτοποιεί, προσέχει τα παιδιά, καθαρίζει, απλώνει στην ταράτσα, ρίχνει νερά για να ξεπλύνει την αυλή, χωρίς καν να προλαβαίνει να κοιτάξει τα σύννεφα που καθρεφτίζονται στις βρεγμένες πλάκες, το αεροπλάνο που τα διασχίζει εκεί ψηλά. Η Κλέο κάνει τα πάντα, παρατηρεί τους πάντες, κανείς δεν παρατηρεί την Κλέο: είναι ο αόρατος κρίκος που κρατά την οικογένεια λειτουργική, όχι επειδή το επέλεξε, αλλά επειδή έτσι τα έφερε η ζωή.

Με πιστότητα στην εποχή εκπληκτική, όχι μουσειακή, αλλά ολοζώντανη, εμμονική σε επίπεδα Κιούμπρικ, ο Κουαρόν γεμίζει την ταινία του σιωπηλές συγκρούσεις, άηχες εντάσεις κι ένα υπέροχο, κυνικό χιούμορ που συνοδεύει την κάθε σεκάνς του. Η ταινία του κυλά στους διαδρόμους, το δωμάτιο υπηρεσίας, την αυλή, το σαλόνι, στην κοινή ζωή της οικογένειας: στην ιδιωτική μόνο κλεφτές ματιές, ικανές να συμπληρώσουν τα κενά και να σκιαγραφήσουν ένα ζευγάρι που διαλύεται, μέσα από μικρές στιγμές της καθημερινότητας.

Το «Ρόμα», παρ' ότι απόλυτα και ομολογημένα αυτοβιογραφικό του σκηνοθέτη (στην ταινία ο Κουαρόν υπογράφει σκηνοθεσία, σενάριο, παραγωγή, φωτογραφία και μοντάζ), δεν είναι μια ταινία ενηλικίωσης, γιατί κανείς δεν μεγαλώνει, ούτε αλλάζει. Είναι μια ταινία στασιμότητας, ταξικής, συγκεκριμένα της μεσοαστικής τάξης, εκείνης που πάντα, όπως περιγράφει με τρυφερότητα και μελαγχολική αποδοχή ο Κουαρόν, γύριζε την πλάτη στην πραγματικότητα, στην επικαιρότητα, φροντίζοντας όλα στον δικό της, μικρό κόσμο να είναι τακτοποιημένα και ήρεμα. Ακόμα κι αν οι αφίσες στους δρόμους της πόλης, που η οικογένεια διαρκώς περνά βιαστικά, φωνάζουν εναντίον του Ετσεβερία, μέρες πριν από τη σφαγή του Κόρπους Κρίστι που εκείνοι θα δουν, φυσικά, από το παράθυρο.

Κι είναι μια ταινία, μοναδικά ευαίσθητη, για το πώς συχνά οι σιωπηλοί ήρωες της ζωής είναι οι πιο καθοριστικοί, το πώς την ψυχή και την πορεία ενός ανθρώπου, ας πούμε του μικρού Αλφόνσο, διαμορφώνουν οι γυναίκες που τον μεγάλωσαν, δίνοντάς του όλα τα εφόδια, χωρίς να το κάνουν θέμα. Μια ταινία για το μεγαλείο της γυναίκας, την αντοχή, τη στωικότητα και τη δύναμή της: «Ο,τι και να σου πουν, εμείς οι γυναίκες είμαστε πάντα μόνες,» λέει η σινιόρα Σοφία στην Κλέο σε μια στιγμή της ταινίας και μοιάζει σαν ο Κουαρόν να έχει αποφασίσει να σκορπίσει αυτή τη μοναξιά και να της στήσει ανδριάντα.

Η φωτογραφία της ταινίας δεν είναι τίποτε λιγότερο από ένα ποίημα, μια σημερινή μετάφραση του ιταλικού νεορεαλισμού. Ασπρόμαυρη, με ένα δικό του σινεμασκόπ (των 65mm), ψηφιακό και μοντέρνο, διεισδυτικό, περιγραφικό στα γενικά του, εξομολογητικό στα κοντινά του, με απαλά κοντράστ, όπως απαλή είναι ολόκληρη η ταινία: με αντανακλάσεις που μιλούν πιο πολύ από τους διαλόγους, εγγύτητα και την ομίχλη που πέφτει πάνω από μιαν ανάμνηση, όπου δεν ξεχωρίζει κάτι από το σύνολο, η εικόνα είναι ενιαία και καθηλωτική.

Και μέσα εκεί φωτίζει τα πρόσωπα, τις εκφράσεις, τις σκιές που τα σκεπάζουν ή τον ήλιο που τα χαϊδεύει και τις λάμπες που τα αναδεικνύουν σε σταρ των πεζών συμβάντων.

Στο «Ρόμα» δεν υπάρχουν εντάσεις, ούτε κορυφώσεις – γι’ αυτό και η μία και μοναδική, στο δεύτερο μέρος της ταινίας, κι αυτή ακόμα δοσμένη με ησυχία, είναι ικανή να διαλύσει τον θεατή που ώς εκεί έχει παρασυρθεί από το φιλμ, ακόμα κι αν αυτήν την κορύφωση ακολουθούν διαδοχικά τέλη που αποκλιμακώνουν το γεγονός και φέρνουν απανωτά κύματα συγκίνησης. Η ένταση έρχεται μετά, όταν η ταινία έχει τελειώσει και συνειδητοποιεί κανείς την ψυχή της: Το πώς μπορείς να θεωρήσεις έναν κοντινό σου άνθρωπο δεδομένο και να μην τον γνωρίσεις ποτέ. Το πώς ο χρόνος είναι παντοδύναμος, επουλώνει τα τραύματα, δεν σταματά όσο και να θέλεις να ξεκουραστείς, ξεθωριάζει τα ασήμαντα και κρατά μόνο τα σημαντικά.

CINERAMA ΓΛΥΦΑΔΑ, ΑΙΓΛΗ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, ΑΤΛΑΝΤΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ, ΙΝΤΕΑΛ, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, ΝΙΡΒΑΝΑ

Spider-Man: Μέσα στο Αραχνο-Σύμπαν  ★★★★☆

(Spider-Man: Into the Spider-Verse, ΗΠΑ, 2018, 117')

  • σκηνοθεσία: Μπομπ Περσικέτι, Πίτερ Ράμσεϊ, Ρόντνεϊ Ρόθμαν
  • με τις φωνές των: Σαμίκ Μουρ, Χέιλι Στάινφελντ, Μαχερσάλα Αλί

Οι διαφορετικοί Spider-Man από όλα τα παράλληλα σύμπαντα ταξιδεύουν στον κόσμο μας, σε έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον Κίνγκπιν που απειλεί να καταστρέψει όλη την πραγματικότητα. Εχοντας δει ξανά και ξανά την τελευταία 20ετία τον έναν Spider-Man μετά τον άλλο να έρχονται στη μεγάλη οθόνη με όλο και πιο συνηθισμένους και ανέμπνευστους τρόπους, αυτή η περιπέτεια κινουμένων σχεδίων είναι σαν ανάσα φρεσκάδας. Μια ποπ, έξυπνη, αστεία και συγκινητική περιπέτεια μιας παρέας outsider ηρώων με διαφορετικές δραματικές κατευθύνσεις και την ίδια στιγμή ένα βήμα μπροστά για το κινούμενο σχέδιο ως τέχνη: Κάθε ήρωας σχεδιάζεται και κινείται με το δικό του διακριτό στυλ, καθώς μια πλειάδα τεχνοτροπιών του animation πλέκονται περίτεχνα στην οθόνη σε μια έκρηξη στιλ και χρωμάτων.

Θοδωρής Δημητρόπουλος

Μεταγλωττισμένο: ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, ODEON STARCITY, TOWN CINEMAS, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, WEST CITY ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, ΑΘΗΝΑΙΟΝ, ΑΙΓΛΗ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, ΒΑΡΚΙΖΑ, ΖΕΑ, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ, ΝΑΝΑ CINEMAX, ΟΝΑΡ, ΟΝΕΙΡΟ ΡΕΝΤΗ, ΣΙΝΕ ΑΝΟΙΞΙΣ, ΣΠΟΡΤΙΝΓΚ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Με υπότιτλους: ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, ODEON STARCITY, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, ΖΕΑ

Γυναίκες που περάσατε από 'δώ  ★★★☆☆

(Ελλάδα, 2018, 79')

  • σκηνοθεσία: Σταύρος Τσιώλης
  • ηθοποιοί: Κωνσταντίνος Τζούμας, Ερρίκος Λίτσης, Ελένη Ουζουνίδου, Κωνσταντία Τάκαλου, Ελλη Τρίγγου

Εχει περάσει πάνω από μια δεκαετία από το «Φτάσαμεε!...» και έτσι η νέα ταινία του Σταύρου Τσιώλη, αυτή η… συνάντηση στον δρόμο με το σύμπαν του, της λαϊκής σοφίας και του ερωτικού παιχνιδιού, έρχεται ως ευχάριστη έκπληξη, καθησυχαστική σχεδόν.

Ο Κωνσταντίνος Τζούμας και ο Ερρίκος Λίτσης, σε ρόλους στους οποίους προσδίδουν ο καθένας και στοιχεία από την ιδιαίτερη φιγούρα του, πρωταγωνιστούν ως δυο χαριτωμένα λαμόγια που φυλάνε τσίλιες σ’ ένα πεζοδρόμιο στον Λυκαβηττό, μην και περάσει η Πολεοδομία και δει ότι σε κοντινό σπίτι γίνονται εργασίες χωρίς άδεια. Οσο οι δυο τους την έχουν στημένη, με καφεδάκι ή λίγο αλκοόλ, μπροστά τους περνούν άνθρωποι, ξεχωριστές γυναίκες, στιγμές αληθινές ή φανταστικές, η καθεμιά με τη δική της ιστορία, σαν μικρές βινιέτες ζωής, πονηρού χαμόγελου και νοσταλγίας.

Αυτή τη φορά ο Τσιώλης κάνει μια ταινία αστική, ενσωματώνει μάλιστα λακωνικά και στοιχεία της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας. Αλλά κυρίως γεμίζει το φιλμ του με συνευρέσεις και ατάκες, με το γνώριμο και τόσο δικό του στοιχείο σουρεαλισμού, δημιουργώντας ένα ψηφιδωτό απ’ όλο του το ώς τώρα σινεμά – κυριολεκτικά, με παρεμβολές σκηνών από παλιότερες ταινίες του και πρόσωπα που τις σημάδεψαν και νοηματικά, μια και όλα τα στοιχεία συναντιούνται για να κάνουν μια ανθρώπινη γιορτή.

Μπορεί η ταινία να μην έχει το νεύρο και το θρασύ χιούμορ ή την ιδιαίτερη μελαγχολία ή τη φιλοσοφική τρέλα άλλων ταινιών του σκηνοθέτη από παλιότερες δεκαετίες, αλλά έχει πάντα τη δύναμη να σε πείσει ότι, όταν όλα είναι περαστικά, ο Τσιώλης μένει.

ΑΑΒΟΡΑ, ΑΙΓΛΗ, ΔΑΝΑΟΣ, ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ

Η ιστορία μιας πρεμιέρας  ★★½☆☆☆

(Relève: Histoire d'une création, Γαλλία, 2015, 110')

  • σκηνοθεσία: Τιερί Ντεμεζιέρ, Αλμπάν Τερλέ

Το 2014 ο Μπενζαμέν Μιλπιέ, χορευτής και σπουδαίος χορογράφος, που κέρδισε διεθνή αναγνώριση με τη δουλειά του στον «Μαύρο Κύκνο» του Ντάρεν Αρονόφσκι, ανέλαβε τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Μπαλέτου της Οπερας του Παρισιού: η πρώτη του παράσταση στην Οπερα αναμενόταν με τεράστια ανυπομονησία.

Το ντοκιμαντέρ των Ντεμεζιέρ και Τερλέ μπαίνει στις εξαντλητικές πρόβες και στα παρασκήνια της Οπερας, ανάμεσα στους χορευτές και στο μυαλό του Μιλπιέ, και καταγράφει την προετοιμασία για την πρεμιέρα. Ενα ντοκιμαντέρ απολύτως εστέτ, με κινησιολογία και πλάνα που κόβουν την ανάσα με την ομορφιά τους, έστω κι αν τους δημιουργούς του δεν ενδιαφέρει ιδιαίτερα το τι βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια ή ποιες είναι οι ισορροπίες μιας μεγάλης χορευτικής ομάδας.

Ο Ασπροδόντης  ★★½☆☆☆

(Croc-Blanc, Γαλλία, Λουξεμβούργο, ΗΠΑ, 2018, 85')

  • σκηνοθεσία: Αλεξάντρ Εσπιγκάρ
  • με τις φωνές των: Γιάννη Στεφόπουλου, Νέστορα Κοψιδά, Φώτη Πετρίση

Κλασικού ύφους μεταφορά τού επίσης κλασικού μυθιστορήματος του Τζακ Λόντον, σε κινούμενα σχέδια. Ο Ασπροδόντης, ένα μικρό, ευρηματικό λυκόσκυλο, ενηλικιώνεται μέσα από μια σειρά συναναστροφών, που θα τον κάνουν να εγκαταλείψει την άγρια φύση και τον κόσμο των ζώων και να ζήσει κοντά στους ανθρώπους, με τα όμορφα και τα άσχημα που αυτό συνεπάγεται. Ταινία για το παιδικό κοινό (προβάλλεται μόνο μεταγλωττισμένη στα ελληνικά), δεν ξεπερνά τη συμβατική απόδοση της ιστορίας, αλλά ταυτόχρονα δεν αφήνει μάτι στεγνό.

Aquaman  ★★☆☆☆

(ΗΠΑ, Αυστραλία, 2018, 143')

  • σκηνοθεσία: Τζέιμς Γουαν
  • ηθοποιοί: Τζέισον Μομόα, Αμπερ Χερντ, Νικόλ Κίντμαν, Γουίλεμ Νταφό

Ο Τζέιμς Γουάν, με… υπερ-ηρωικά διαπιστευτήρια τα «Conjuring», «Saw», «Fast & Furious», υπογράφει την πρώτη ανάδυση του Aquaman της DC Comics στη μεγάλη οθόνη, σε μια ταινία με τα στραβά της και το καταπληκτικό της.

Προφανώς ως πρώτο φιλμ ενός franchise, η ταινία ξεκινά από τη γέννηση του Αρθουρ Κάρι, γιου του φαροφύλακα Τομ (ο Τεμουέρα Μόρισον σ’ έναν μικρό, γοητευτικό ρόλο) και της Ατλάνα, της έκπτωτης βασίλισσας της Ατλαντίδας (η Νικόλ Κίντμαν που μοιάζει να διασκεδάζει με τα μαλλιά γοργόνας και τις σκηνές δράσης της): στην πορεία, το αγόρι θα γίνει άντρας, o Aquaman, και θα πιεστεί να διεκδικήσει το Βασίλειο της Ατλαντίδας από τον ετεροθαλή αδελφό του, Ορμ (στον ρόλο ο σέξι και κάτω από το νερό Πάτρικ Γουίλσον), με τη βοήθεια της πριγκίπισσας Μίρα (της Αμπερ Χερντ που δεν βολεύεται στο κοστούμι της), κόρης του Ντολφ Λούντγκρεν, υπέροχου με ροζ μαλλιά, και με τη νουθεσία του σοφού Βάλκο, του Γουίλεμ Νταφό, που σε όλη την ταινία απλώς… κοιτάζει σοφά.

Παρά τις τακτικές μάχες, τις υποβρύχιες σεκάνς, τις αναφορές-κλείσιμο ματιού στον Lovecraft, την έμφαση στις γονεϊκές σχέσεις, στην ταυτότητα, το σενάριο της ταινίας κυλά ανιαρά, ενώ η αισθητική της, με πρόθεση αναφοράς σε ιριδίζον trip, καταλήγει περισσότερο σαν διαφήμιση «μικρό μου πόνι». Μέσα σ’ αυτό το αμήχανο σύνολο, ο Τζέισον Μομόα επιβάλλεται κατ’ αρχάς με το μέγεθός του, κατά δεύτερον με το χιούμορ και το αστραφτερό του μάτι, παρ' ότι μοιάζει διαρκώς να παίζει σε μιαν άλλη, πιο σκονισμένη ταινία.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας