Από τη Νάουσα στο Καϊμακτσαλάν

karnavali-naousa.jpg

Ο διαπεραστικός ήχος του ζουρνά και τα νταούλια δίνουν το πρόσταγμα και σε παρασέρνουν στον ρυθμό του ναουσιώτικου καρναβαλιού! © Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Ο ιδιαίτερος και διαπεραστικός ήχος του ζουρνά σκορπά και χάνεται στα καλντερίμια της παλιάς πόλης, νταούλια και τουμπερλέκια δίνουν το πρόσταγμα και σε παρασέρνουν στον ρυθμό τους!

Το πλήθος μαζεύεται σιγά σιγά και σχηματίζει πομπή πίσω από τις αλλοπαρμένες μορφές του «Γενίτσαρου» και της «Μπούλας» που στροβιλίζονται σ’ έναν αρχέγονο διονυσιακό ρυθμό, υπακούοντας στις νότες που διαχέονται στον αέρα.

Το ναουσιώτικο καρναβάλι αφήνει τα ξεχωριστά του ηχοχρώματα κάθε χρόνο εδώ και πολλούς αιώνες στην παλιά πόλη της Μακεδονίας, καθώς οι ιστορικές καταγραφές που σώζονται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας μαρτυρούν την ύπαρξη του εθίμου από τον 17ο αιώνα.

Οι «Μπούλες», που τις υποδύονται αποκλειστικά άνδρες, είναι οι νύφες τις οποίες το μπουλούκι των μουσικών καλούν να πάνε μαζί τους, και οι «Γενίτσαροι», η άλλη χαρακτηριστική φιγούρα του εθίμου.

Η πομπή με τους ήρωες του δρώμενου, τους μουσικούς και το πλήθος του κόσμου που ακολουθεί διασχίζει την παλιά πόλη της Νάουσας και καταλήγει στο δημαρχείο - παλιότερα επί Τουρκοκρατίας, στο Κονάκι του Μουντίρη (κατοικία του Τούρκου διοικητή).

Εκεί ο αρχηγός του μπουλουκιού θα ζητήσει την άδεια για να αρχίσει ο χορός και βγάζοντας τη μάσκα θα αποκαλύψει το πρόσωπό του και θα εγγυηθεί ότι το μπουλούκι του δεν το αποτελούν αντάρτες και φυγόδικοι.

Η έγκριση της τοπικής αρχής δίνει το σύνθημα! Οι μουσικοί, επιβραβεύοντας την απόφαση του Μουντίρη, αλλάζουν ρυθμό και τότε ξεκινά ο εύθυμος «ζαλιστός χορός».

Οι «Γενίτσαροι» με μια τελετουργική κίνηση αποκαλύπτουν τις πάλες (σπάθες) και συνοδευμένοι από τις «Μπούλες» αρχινούν το γλέντι!

Το έθιμο ξεκινάει την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς, κορυφώνεται την τελευταία Κυριακή (της Τυρινής) -στην πλατεία των Αλωνίων- και ολοκληρώνεται την Καθαρή Δευτέρα.

Στη Νάουσα και το Βέρμιο

Οι γειτονιές που κρατούν ακόμη αρκετά από τα αρχικά αρχιτεκτονικά τους χαρακτηριστικά είναι τα Αλώνια και η Μεταμόρφωση. Εδώ, απέναντι από το δημαρχείο, θα δείτε να ξεχωρίζει το εντυπωσιακό Ρολόι, κτίσμα του 1896.

Στη Νάουσα, ήδη από τον 19ο αιώνα, λειτουργούσαν αρκετά υφαντουργεία που εκμεταλλεύονταν τα άφθονα τρεχούμενα νερά της περιοχής. Τότε δόθηκε στην πόλη το προσωνύμιο «το μικρό Μάντσεστερ των Βαλκανίων».

Σήμερα αρκετά από τα εντυπωσιακά αυτά κτίρια της πρώιμης βιομηχανικής εποχής έχουν ερημώσει, ενώ κάποια αναπαλαιωμένα στεγάζουν μουσεία και πολιτιστικούς χώρους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το «Μουσείο Οίνου-Αμπέλου», στεγασμένο σε κτίριο της οικογένειας Μπουτάρη, όπου παρελαύνει η ιστορία της αμπελοκαλλιέργειας και της οινοπαραγωγής, οι οποίες έχουν παράδοση στην περιοχή από τον 17o αιώνα.

Σημαντικό είναι το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο του Δημοτικού Πολιτιστικού Οργανισμού Νάουσας, αλλά και το Λαογραφικό Μουσείο Βλάχων, που ιδρύθηκε το 1980 από τον σύλλογο Βλάχων Νάουσας.

Στο «Πάρκο των Εθνομαρτύρων» θα δείτε στην τοποθεσία «Στούμπανοι» τους θορυβώδεις καταρράκτες του ποταμού Αράπιτσα και το λιτό μνημείο που θυμίζει τη θυσία τον γυναικών επί Τουρκοκρατίας.

Κάθε βόλτα στη πόλη έχει σαν κατάληξη το πάρκο του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στα ριζά του Βέρμιου, σε μια καταπράσινη πλαγιά με άφθονα πηγαία νερά (4 χιλιόμετρα από το κέντρο της Νάουσας).

Στους χώρους του πάρκου λειτουργούν δημοτικό ξενοδοχείο, καφετέριες και εστιατόρια. Από εδώ θα ανηφορίσετε για τα δημοφιλή χιονοδρομικά κέντρα του Βερμίου, που βρίσκονται στις θέσεις «Σέλι» και «3-5 Πηγάδια».

Φύγαμε για Καϊμακτσαλάν

Στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν βρίσκεται ένας μικρός ναός που χτίστηκε το 1924 από υπολείμματα πολεμικού υλικού Στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν βρίσκεται ένας μικρός ναός που χτίστηκε το 1924 από υπολείμματα πολεμικού υλικού | © Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Εύκολα από τη Νάουσα θα μεταβούμε στην πόλη των καταρρακτών, την όμορφη Εδεσσα (35 χιλιόμετρα). Από εδώ θα πάρουμε τον δρόμο που θα μας οδηγήσει στα υψίπεδα του Καϊμακτσαλάν, του μεθοριακού βουνού που έγινε γνωστό στο πανελλήνιο από το χιονοδρομικό κέντρο που αναπτύσσεται στα κορφοβούνια του.

Στις πλαγιές του, σκαρφαλωμένα σε μεγάλο υψόμετρο, υπάρχουν αρκετά χωριά τα οποία, καθώς βρίσκονται πολύ κοντά στο χιονοδρομικό κέντρο, έχουν εξελιχθεί -τα τελευταία χρόνια- σε ορεινά θέρετρα. Ανάμεσά τους ο Παλιός Αγιος Αθανάσιος και το χωριό Παναγίτσα.

Στα ανατολικά του Καϊμακτσαλάν ξεχωρίζουν το Λουτράκι και τα όμορα χωριά Ορμά, Κερασιά, που έχουν αξιόλογους ξενώνες και ανάλογες υποδομές, ενώ παράλληλα είναι κοντά στις ιαματικές πηγές των Λουτρών Πόζαρ και προσφέρουν πρόσβαση στο χιονοδρομικό κέντρο.

Ακόμη πιο ανατολικά αρχίζει η απέραντη μοναξιά των επαρχιακών μεθοριακών χωριών, όπου μπορεί να μην υπάρχουν ανάλογες διευκολύνσεις για διαμονή και φαγητό, όμως ο ταξιδιώτης θα έχει την ευκαιρία να δει και να ανακαλύψει τα ορεινά τοπία μιας σιωπηλής, λιγότερο γνωστής, αλλά πανέμορφης Ελλάδας.

Οι κάτοχοι τετρακίνητων οχημάτων θα έχουν την ευκαιρία για μοναδικές ορεινές διασχίσεις (όταν βέβαια απελευθερωθούν οι δρόμοι από τα χιόνια του χειμώνα) και καθώς θα σκαρφαλώνουν στα μεγάλα υψόμετρα των κορυφογραμμών, θα έρθουν σε επαφή με την άγρια φύση της περιοχής.

Πεζοπόροι και ορειβάτες, ακολουθώντας σημαδεμένα μονοπάτια, θα ανακαλύψουν τους καταρράκτες των Λουτρών Πόζαρ και τη Τζένας, θα δουν τα αλπικά λιβάδια του Ράμνο Μπορ και του Ντόπρο Πόλε.

Αξίζει να δείτε

● Λουτρά Πόζαρ

Σε ελάχιστη απόσταση από το χωριό Λουτράκι της Αριδαίας και 35 χιλιόμετρα βόρεια από την Εδεσσα βρίσκεται η είσοδος των Λουτρών Λουτρακίου (Πόζαρ).

Η περιοχή είναι γνωστή από τα πανάρχαια χρόνια για την ιαματική δράση των νερών της τα οποία πηγάζουν από τα σπλάχνα του βουνού και έχουν σταθερή θερμοκρασία 37 βαθμών Κελσίου.

Η ωριαία παροχή φτάνει τα 650 κ.μ. κι είναι αρκετή για τη λειτουργία του υδροθεραπευτηρίου και της ανοικτής πισίνας.

Ακολουθώντας ανηφορικό λιθόστρωτο μονοπάτι, θα περπατήσετε μέσα στο φαράγγι και πλάι στην κοίτη του Θερμοπόταμου (Τοπλίτσα) ή θα ανηφορίσετε για λίγο ώς την είσοδο του επισκέψιμου σπηλαίου.

● Λίμνη Αγρα

Πάνω στον δρόμο Εδεσσας-Αρνισσας και στην προτεινόμενη διαδρομή για το χιονοδρομικό κέντρο βρίσκεται η μικροσκοπική λίμνη Αγρα. Παλιότερα εδώ αναπτυσσόταν το έλος του Τιάβου, που έδινε καταφύγιο σε πολλά άγρια ζώα και πουλιά.

Οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες του ανθρώπου να τιθασεύσει το έλος του Τιάβου ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν η ΔΕΗ ύψωσε μικρό φράγμα με αποτέλεσμα να σχηματιστεί μια υδάτινη λεκάνη, χωρητικότητας ενάμισι εκατομμυρίου κυβικών μέτρων νερού.

Το έλος πνίγηκε στα ίδια του τα νερά και στη θέση του (σε μικρότερη έκταση) αναπτύχθηκε η τεχνητή λίμνη του Αγρα.

Σήμερα στον υγρότοπο έχουν καταγραφεί 2 είδη αμφιβίων, 2 θηλαστικών και 133 είδη πουλιών (από τα 422 που υπάρχουν στην Ελλάδα), εκ των οποίων τα 54 φωλιάζουν εδώ.

Από τα νερά της λίμνης γεννιέται ο ποταμός Βόδας (σλαβική λέξη που σημαίνει νερό) και σήμερα είναι γνωστός ως ποταμός Εδεσσαίος.

Το ποτάμι στην πιο θεαματική μορφή του το βλέπουμε μέσα στην πόλη της Εδεσσας, καθώς με τα νερά του σχηματίζονται οι περίφημοι καταρράκτες.

● Στις όχθες της Βεγορίτιδας

Βεγορίτιδα λίμνη: αν και έχει συρρικνωθεί η έκτασή της, παραμένει ένας σημαντικός υδροβιότοπος Βεγορίτιδα λίμνη: αν και έχει συρρικνωθεί η έκτασή της, παραμένει ένας σημαντικός υδροβιότοπος | © Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Από τον ιστορικό, παραλίμνιο οικισμό της Αρνισσας -αναφέρεται και από τον αρχαίο ιστορικό Θουκυδίδη- μπορείτε να περιπλανηθείτε στις όχθες της Βεγορίτιδας λίμνης, που είναι μια από τις μεγαλύτερες φυσικές λίμνες της Ελλάδας.

Βέβαια τα τελευταία χρόνια λόγω υπεράντλησης των υδάτων από τη ΔΕΗ, αλλά και των παρατεταμένων περιόδων ανομβρίας, η γεωγραφική έκταση της λίμνης έχει περιοριστεί σημαντικά, έχει συρρικνωθεί, ωστόσο παραμένει ένας σημαντικός υδροβιότοπος και εντάσσεται στη ζώνη προστασίας του προγράμματος «NATURA 2000».

● Στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν

Στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν (υψόμ. 2.524), ακριβώς πάνω στα σύνορα με την ΠΓΔΜ, βρίσκεται ένα ξωκλήσι.

Ο μικρός αυτός ναός χτίστηκε το 1924 από υπολείμματα πολεμικού υλικού, στη μνήμη των Γερμανών και Γιουγκοσλάβων στρατιωτών που σκοτώθηκαν στις σφοδρές μάχες του 1916.

Αν ο καιρός είναι καλός, θα προτείναμε να ανηφορίσετε μέχρι εκεί χρησιμοποιώντας τα λιφτ ή νοικιάζοντας ένα snowmobil ή ακόμη καλύτερα, κλείνοντας μια θέση στο ειδικό ερπυστριοφόρο όχημα που πραγματοποιεί σύντομες εκδρομές. Η θέα είναι ανυπέρβλητη

● Αρχαιολογικοί χώροι

Από τη Νάουσα θα κατευθυνθείτε προς το χωριό Κoπανός απ’ όπου προσβάσιμοι είναι οι Μακεδονικοί Τάφοι των Λευκαδίων.

Επισκέψιμοι επίσης είναι ο αρχαιολογικός χώρος των Ανθεμιών και οι τάφοι των αδελφών Λύσωνος και Καλλικλέους, γιων του Αριστοφάνη.

Στη θέση «Νυμφαίο Αρχαίας Μίεζας», 2 χλμ. από τη Νάουσα, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της «Σχολής Αριστοτέλους» και o νεόδμητος πολυχώρος «Κέντρο Πολιτισμού Σχολής Αριστοτέλους» του Δήμου Νάουσας.

Διαμονή 

Στην παρουσιαζόμενη περιοχή υπάρχουν πολλά και καλά καταλύματα. Εντελώς ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια από αυτά: 

Νάουσα 

⟐ «Χαγιάτι», τηλ. 23320-52120

⟐ «Dellagio Deluxe Boutique», τηλ. 23320-24242

⟐ «Παλαιά Πόλη», τηλ. 23320-52520 

⟐ «Αμπελώνας», τηλ. 23320-52300 

Εδεσσα 

⟐ «Χαγιάτι», τηλ. 23810 51501 

⟐ «Βαρόσι-4 Εποχές», τηλ. 23810 51440 

⟐ «Αιγαί», τηλ. 23810 29888 

Λουτράκι 

⟐ «Νόστος», τηλ. 23480-91510

⟐ «Boutique Hotel Melies», τηλ. 23840 91436 

⟐ «Nymfes», τηλ. 23840 91570

Παλιός Αγιος Αθανάσιος 

⟐ «Hotel Spa Lithos», τηλ. 23810 31996

⟐ «Αρόλιθος», τηλ. 6937298607

⟐ «Πατρικό», τηλ. 23810-31018,

⟐ «Ρούγα», τηλ. 23810 31115

Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας