«Αναγκαίο το θράσος της ανυπακοής για να βγούμε από τη λιτότητα»

koria.jpg

Μπενζαμέν Κοριά Μπενζαμέν Κοριά μέλος της ομάδας των «Ανήσυχων Οικονομολόγων»

Ο Μπενζαμέν Κοριά, μέλος της ομάδας των «Ανήσυχων Οικονομολόγων», στιγματίζει τον δογματισμό της λιτότητας, ο οποίος οδηγεί σε αδιέξοδο και διαβλέπει μια αλλαγή στο κλίμα εντός της Ε.Ε. Τονίζει ότι πρέπει να βρεθούν τρόποι για μια νέα συμμαχία που θα θέσει στο επίκεντρο ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο, με τη διαφύλαξη και επέκταση των κοινών αγαθών.

O ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να διαχειριστεί την εφαρμογή ενός πολύ άδικου Μνημονίου. Τα αποτελέσματα δεν μπορούν να είναι λαμπρά... Πρέπει να επινοήσουμε έναν τρόπο να οικοδομήσουμε μια συμμαχία που θα μας βοηθούσε να βγούμε απ’ αυτό το καταστροφικό μονοπάτι στο οποίο βρισκόμαστε. Και αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ. Μας αφορά όλους!,

Oι ιδιωτικοποιήσεις που επιβάλλονται στην Ελλάδα από την τρόικα αποτελούν μια απαράδεκτη αδικία εις βάρος του ελληνικού λαού. Eκτός του ότι δεν έχουν καμία βάση και καμία οικονομική δικαιολόγηση, προκαλούν και περιφρόνηση προς το κράτος,

Tο ιστορικό καθήκον της στιγμής επιβάλλει να παλέψουμε να βάλουμε τέλος σε μια κατάσταση στην οποία τα δημόσια αγαθά αντιμετωπίζονται ως απλή ιδιοκτησία του κράτους και μπορούν να διατεθούν κατά βούληση,

Πολλοί αντιλαμβάνονται ότι οι επιλογές που έγιναν στην Ε.Ε. ήταν καταστροφικές και ότι η Ευρώπη είναι η ήπειρος που έχει υποφέρει περισσότερο λόγω των αποτελεσμάτων της κρίσης. Μαζί με τη χρηματοπιστωτική κρίση, έχει προκύψει και μια κρίση δημόσιου χρέους, την οποία έχει κατασκευάσει η ίδια

• Επί της ουσίας ο ιδιωτικός τομέας τολμά να επενδύσει σε τεχνολογίες αιχμής μόνο αφού το λεγόμενο «επιχειρηματικό κράτος» έχει αναλάβει τις αρχικές υψηλού ρίσκου επενδύσεις (πράσινη επανάσταση, βιοτεχνολογία, φαρμακευτική βιομηχανία και τεχνολογικές πρόοδοι που προέρχονται από τη Σίλικον Βάλεϊ). Τι μας λέει αυτό;

Είναι αλήθεια ότι οι περισσότερες από τις μείζονες τεχνολογικές καινοτομίες έχουν επιτευχθεί πάνω στη βάση προγενέστερων επενδύσεων μέσω δημόσιων δαπανών. Και πάλι όμως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο να αποδίδουμε μια παντοδυναμία στον ρόλο του κράτους.

Αναμφίβολα, είναι αυτό που πρέπει να διασφαλίσει τις επενδύσεις στις απαραίτητες υποδομές που μας παρέχονται: μεταφορές για τους πολίτες, αγαθά και πληροφορίες, εγκαταστάσεις (όπως για το αέριο, το νερό και τον ηλεκτρισμό), υγεία και παιδεία.

Ομως ακόμα το κράτος πρέπει να εγγυάται ανοιχτή πρόσβαση σ' αυτούς τους πόρους σε όλους τους πολίτες υπό συνθήκες δικαιοσύνης: δηλαδή να διασφαλίζει ότι και οι φτωχότεροι έχουν επίσης πρόσβαση σ' αυτές και μάλιστα με καλούς όρους.

Οι μεγάλες επενδύσεις σε έρευνες αιχμής συχνά δεν είναι παρά μια συγκαλυμμένη επιδότηση αποκλειστικά σε μερικές ιδιωτικές εταιρείες ικανές να καρπώνονται τα οφέλη αυτών των επενδύσεων.

• Το βλέπουμε στην Ελλάδα και αλλού.

Η διασφάλιση της πρόσβασης όλων (τουλάχιστον σε μεγάλους αριθμούς) στα οφέλη από τις δημόσιες επενδύσεις είναι τουλάχιστον τόσο σημαντική όσο και η φύση και ο σκοπός της ίδιας της επένδυσης.

Οι δημόσιες επενδύσεις, οι οποίες προέρχονται από τη φορολόγηση των πολιτών, πρέπει να οικοδομούν την αίσθηση του ανήκειν σ' αυτό το σύνολο των πολιτών. Γι' αυτό και οι ιδιωτικοποιήσεις που επιβάλλονται στην Ελλάδα από την τρόικα (ειδικά για περιουσιακά στοιχεία που αφορούν υποδομές και τον δημόσιο τομέα) αποτελούν μια απαράδεκτη αδικία εις βάρος του ελληνικού λαού.

Αυτά τα μέτρα, εκτός του ότι δεν έχουν καμία βάση και καμία οικονομική δικαιολόγηση, προκαλούν και περιφρόνηση προς το κράτος.

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των δημόσιων παικτών είναι σ' αυτή τη φάση της οξείας κρίσης περισσότερο αναγκαία από ποτέ. Αυτά τα μέτρα είναι καταστροφικά. Το μόνο που θα κάνουν είναι να συμβάλουν στην παράταση και την όξυνση της κοινωνικής κρίσης.

• Τι πρέπει να γίνει σ' αυτό το επίπεδο;

Είναι πεποίθησή μου ότι το ιστορικό καθήκον της στιγμής επιβάλλει να παλέψουμε για να διασφαλίσουμε ότι τα δημόσια αγαθά θα γίνουν κοινά αγαθά, δηλαδή ότι θα βασίζονται στην κοινή πρόσβαση και θα τα κατέχουν και θα τα ελέγχουν διοικητικά οι πολίτες.

Πρέπει να βάλουμε τέλος σε μια κατάσταση στην οποία τα δημόσια αγαθά αντιμετωπίζονται ως απλή ιδιοκτησία του κράτους και μπορούν να διατεθούν κατά βούληση.

Η παρέμβαση των πολιτών πρέπει να μετασχηματίσει τα δημόσια σε κοινά αγαθά και έτσι να προστατεύσει τη φύση τους και να εγγυηθεί τον αναπαλλοτρίωτο χαρακτήρα τους.

Εάν είχαμε προοδεύσει περισσότερο σ' αυτή τη διαδικασία, η τρόικα δεν θα ήταν σε θέση να επιβάλλει την καταστροφή της δημόσιας περιουσίας μέσω των ιδιωτικοποιήσεων.

• Στην πραγματικότητα έχουμε καταλήξει να κοινωνικοποιούμε τους κινδύνους και να ιδιωτικοποιούμε τα κέρδη, προσφέροντας το μεγαλύτερο μέρος τους στο 1%. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις τεράστιες ανισότητες των ημερών μας;

Οπου είναι δυνατό, ή όπου το επιτρέπει ο συσχετισμός δυνάμεων, πρέπει να γίνει δραστική μεταρρύθμιση της φορολογίας, προκειμένου να σταματήσουμε τη διαδικασία αποθησαύρισης της αξίας από τους λίγους και έτσι να εγκαθιδρύσουμε κανόνες που θα διασφαλίζουν ότι η κοινωνικά παραγόμενη αξία διανέμεται ισότιμα.

Το παράδειγμα του Πικετί μάς δείχνει πως, εάν εγκαταλείψουμε ή χαλαρώσουμε την πίεση στην αρχή της αναλογικής φορολόγησης του εισοδήματος και της φορολόγησης της κληρονομιάς, η ανισότητα θα εκτοξευθεί στα ύψη. Ετσι, γνωρίζουμε πολύ καλά τι πρέπει να κάνουμε.

Εάν δεν προχωράμε σ' αυτήν την κατεύθυνση, είναι επειδή τα νεοφιλελεύθερα λόμπι είναι ακόμα αρκετά ισχυρά ώστε να επιβάλλουν τη συνέχιση της παρούσας τάξης πραγμάτων.

Καθώς, δυστυχώς, υπάρχουν λίγα μέρη ακόμα όπου ακολουθούνται τα αναγκαία βήματα για την ενίσχυση αυτού του είδους των αλλαγών, πρέπει επίσης να προχωρήσουμε μ' έναν άλλο τρόπο.

Αυτή η δραστηριότητα, συμπληρωματική σε ό,τι έχουμε ήδη πει για τον μετασχηματισμό των δημόσιων αγαθών, πρέπει να οικοδομεί έναν οικονομικό κόσμο στον οποίο οι κοινωνικές πρωτοβουλίες βοηθούν στην προώθηση και επέκταση της συνεργασίας και των κοινών.

Πρέπει να δουλέψουμε για να αναπτύξουμε βιώσιμα οικονομικά μοντέλα, τα οποία θα καταστήσουν μια σειρά κοινών αγαθών βιώσιμα (κοινοί κήποι, κέντρα ανακύκλωσης, συνεταιρισμοί υγείας κ.λπ.).

• Οι διαπραγματεύσεις του περσινού Γιούρογκρουπ με την ελληνική κυβέρνηση έδειξαν καθαρά ότι οι ηγέτες της Ε.Ε. παραμένουν απρόθυμοι να εγκαταλείψουν την αποτυχημένη πολιτική της λιτότητας. Κόντρα στον ισχυρισμό τους ότι δεν υπάρχει εναλλακτική, αρκετοί από τους κορυφαίους οικονομολόγους έχουν προτείνει εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης. Πόσο ρεαλιστικές είναι αυτές δεδομένου του συσχετισμού δυνάμεων;

Ναι, δυστυχώς ο σημερινός συσχετισμός δυνάμεων δεν μας επιτρέπει να παρακάμψουμε τη λιτότητα και να βγούμε από τον θανάσιμο δρόμο που έχει επιβληθεί από την Ε.Ε. Ομως φαίνεται ότι τα πράγματα αλλάζουν.

Η Μέρκελ, που ήταν (μαζί με τον Σαρκοζί) ο μεγάλος αρχιτέκτονας της Συνθήκης για τον Προϋπολογισμό, βρίσκεται τώρα σε μεγάλα προβλήματα και έχει χάσει ένα μέρος του κύρους της.

Η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, ακόμα και η Γαλλία (για να μην πούμε για την Ελλάδα) ζητούν όλο και πιο δυνατά αλλαγή πορείας. Η Ε.Ε. σε ορισμένες περιπτώσεις δεν σέβεται καν τους κανόνες που υποτίθεται ότι πρέπει να επιβάλλει σε περιπτώσεις στις οποίες οι Συνθήκες προβλέπουν κυρώσεις – για παράδειγμα για τα ελλείμματα της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Γαλλίας.

Πολλοί αντιλαμβάνονται ότι οι επιλογές που έγιναν στην Ε.Ε. ήταν καταστροφικές και ότι η Ευρώπη είναι η ήπειρος που έχει υποφέρει περισσότερο λόγω των αποτελεσμάτων της κρίσης. Μαζί με τη χρηματοπιστωτική κρίση, έχει προκύψει και μια κρίση δημόσιου χρέους, την οποία έχει κατασκευάσει η ίδια.

• Και η προοπτική;

Ολα αυτά με οδηγούν να πιστέψω ότι μια νέα συμμαχία είναι δυνατή, προκειμένου να μπούμε σε μια νέα τροχιά.

Στο μεταξύ το θράσος να εξασκούμε αυτό το είδος της ανυπακοής, ειδικά για χώρες αρκετά μεγάλες που τολμούν να εκδηλώνουν [τη διαφωνία τους], όπως η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία κ.λπ., μπορεί να βοηθήσει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για μια αλλαγή.

• Η οικονομική ελίτ της Ευρώπης αποκομίζει κέρδη από το ελληνικό χρέος, τις ιδιωτικοποιήσεις και τους χρηματοπιστωτικούς χειρισμούς, μετατρέποντας τη χώρα σε οικονομικό προτεκτοράτο. Ανταποκρίνεται αυτό σε κάποιο πολιτικό σχέδιο που έχουν επεξεργαστεί οι γερμανικές ελίτ και οι σύμμαχοί τους;

Δεν θα το έλεγα. Δεν είμαι συνωμοσιολόγος. Αλλά θα υπερασπιζόμουν την ιδέα πως όταν ξέσπασε η κρίση το 2008, η οποία κατά την άποψή μου δεν προκλήθηκε τεχνητά και δεν ήταν επιθυμητή, ήταν ξεκάθαρο ότι η ελίτ και η πολιτική και χρηματιστική ολιγαρχία εφάρμοσαν στρατηγικές για να την αξιοποιήσουν και να την εκμεταλλευτούν.

Και έχουν αξιοσημείωτη επιτυχία. Φυσικά στην Ελλάδα μπορείτε να το ξέρετε καλύτερα αυτό. Ομως η ελληνική περίπτωση δεν αποτελεί εξαίρεση. Δείτε την Ιρλανδία για παράδειγμα. Μέσα σε μια νύχτα, 65 δισεκατομμύρια ιδιωτικού διατραπεζικού χρέους μετατράπηκαν σε δημόσιο χρέος.

Αυτό σημαίνει ότι οι Ιρλανδοί τραπεζίτες εκμεταλλεύτηκαν αυτή την εποχή απορρύθμισης για να βγάλουν πολύ χρήμα για τους ίδιους και για τους πελάτες τους. Και όταν έφτασε η μέρα για τον λογαριασμό, αυτός μεταφέρθηκε στους πολίτες μέσω της φορολογίας. Η Ιστορία, είμαι βέβαιος, ότι θα το κρίνει αυτό πολύ σκληρά!

• Ποια είναι η αποτίμησή σας για τον ενάμιση χρόνο που ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στην εξουσία;

Δεν ζω στην Ελλάδα και έτσι μπορώ να έχω μόνο μια πολύ επιφανειακή κρίση. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να διαχειριστεί την εφαρμογή ενός πολύ άδικου Μνημονίου.

Τα αποτελέσματα δεν μπορούν να είναι λαμπρά... Πάντως, κατά την άποψή μου, το πραγματικό ερώτημα είναι: τι περιθώρια ελιγμών έχουμε στην Ελλάδα και αλλού; Πρέπει να επινοήσουμε έναν τρόπο να οικοδομήσουμε μια συμμαχία που θα μας βοηθούσε να βγούμε απ' αυτό το καταστροφικό μονοπάτι στο οποίο βρισκόμαστε. Και αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ. Μας αφορά όλους!



Γεννημένος το 1948 στο Ραμπάτ του Μαρόκου, σπούδασε φιλοσοφία και οικονομικά και από το 1989 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Paris 13. Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: «Ο εργάτης και το χρονόμετρο» (Εναλλακτικές Εκδόσεις) 1985, «Επιστήμη, Τεχνική και Κεφάλαιο» (Εκδ. Α/Συνέχεια) 1985, «Ρομποτική» (εκδ. Α/Συνέχεια) 1988, «Τα εργοστασιακά Πανεπιστήμια στην Κίνα στην Πολιτιστική Επανάσταση» (Εκδ. Α/Συνέχεια) 1992.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας