«Αφησα στην Ελλάδα ένα κομμάτι της ζωής μου»

alimani

Μπουγιάρ Αλιμάνι Ο επί 22 ολόκληρα χρόνια συμπολίτης μας Μπουγιάρ Αλιμάνι, ο Αλβανός σκηνοθέτης που ήταν μέλος ξεχωριστό της ελληνικής κινηματογραφικής οικογένειας, εδώ και ένα χρόνο ζει και δουλεύει στην Αμερική. Στη Νέα Υόρκη.

Πότε ήρθε στη χώρα μας, πότε ξεδίπλωσε την ψυχή και το ταλέντο του, πότε τον αγαπήσαμε και τον νιώσαμε δικό μας, πότε μας εγκατέλειψε. Ο επί 22 ολόκληρα χρόνια συμπολίτης μας Μπουγιάρ Αλιμάνι, ο Αλβανός σκηνοθέτης που ήταν μέλος ξεχωριστό της ελληνικής κινηματογραφικής οικογένειας, εδώ και ένα χρόνο ζει και δουλεύει στην Αμερική. Στη Νέα Υόρκη. Οι δεσμοί του όμως με τη χώρα μας δύσκολα θα κοπούν.

Απόδειξη: η τελευταία ταινία του, το «Krom», που έκανε πρόσφατα την πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι, στο επίσημο πρόγραμμα «East of the West», ήταν μια συμπαραγωγή Κοσσυφοπεδίου, Αλβανίας, Γερμανίας και Ελλάδας. Οπου Ελλάδα είναι βέβαια όπως μας λέει ο ίδιος από τη Νέα Υόρκη, «οι παλιοί καλοί μου φίλοι Στέλλα Θεοδωράκη και Θάνος Αναστόπουλος, που με υποστηρίζουν σε ό,τι κι αν κάνω και με τις απόψεις τους με βοηθούν πάντα πολύ και στο σενάριο και στη φάση τού post-production». «Χάρισε» όμως κι αυτός στον Θάνο Αναστόπουλο την ταλαντούχα και πανέμορφη κόρη του Σαβίνα, γεννημένη στην Ελλάδα, για να παίξει στις ωραίες του ταινίες «Διόρθωση» και «Η κόρη».

Θα μπορούσε και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου να ήταν συμπαραγωγός στο «Krom», όπως ήταν στην πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Μπουγιάρ, την «Αμνηστία» (2011), την πρώτη αλβανική παραγωγή που φιλοξένησε ποτέ το Φεστιβάλ του Βερολίνου. «Το ΕΚΚ τον τελευταίο καιρό βρισκόταν σε φάση χάους και εγώ βιαζόμουν, ήθελα να γυρίσω γρήγορα το “Krom”, είχαν περάσει τρία χρόνια από την “Αμνηστία” και δεν μπορούσα να περιμένω» εξηγεί την απουσία του Κέντρου ο σκηνοθέτης.

Οι συντελεστές τού «Krom» στο Κάρλοβι Βάρι Οι συντελεστές τού «Krom» στο Κάρλοβι Βάρι |

Γιατί άνοιξε τα φτερά του, γιατί εγκατέλειψε την Αθήνα, σπίτι του από το 1992 που έφτασε στη χώρα μας μετανάστης χωρίς μοίρα στον ήλιο, με δύο πτυχία όμως ζωγραφικής και σκηνοθεσίας θεάτρου από τη Σχολή Καλών Τεχνών των Τιράνων; Τι ελπίζει στη νέα του ζωή στις ΗΠΑ; «Δεν σας εγκατέλειψα, φεύγοντας από την Ελλάδα εγκατέλειψα κι εγώ ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου» λέει.

«Οταν τελικά άδειασα το σπίτι που έμενα για πολλά χρόνια στον Κορυδαλλό, έπαθα σοκ. Η μητέρα μου έβλεπε τα πράγματα που έμπαιναν σε κούτες και έλεγε: “Ενα σπίτι που για 22 χρόνια φτιάχνεται μέρα με τη μέρα πώς μπορεί να αδειάσει σε δυο μέρες;” Αλλά έπρεπε να φύγω. Στην Αμερική είναι καλύτερα, οικονομικά κυρίως. Δεν έχω το στρες της επόμενης μέρας. Κάνω τώρα μερικά ντοκιμαντέρ και ετοιμάζω μια ανεξάρτητη αμερικανική ταινία».

Θα είναι μεγάλη τομή αυτή για τον Μπουγιάρ. Αν εξαιρέσουμε τις τρεις πολυβραβευμένες του αθηναϊ­κές ταινίες μικρού μήκους, αυτές που τον καθιέρωσαν, «Το κατώι» (με μουσική Ξαρχάκου), «Υγραέριο» και «Πυξίδα», και οι δυο μεγάλες του ταινίες γυρίστηκαν κυρίως στην Αλβανία και μιλούσαν αλβανικά. Η «Αμνηστία» μάλιστα είχε γυριστεί και στις φυλακές των Τιράνων, μια σκηνοθετική επίδειξη δύναμης και στιλ με θέμα έναν απαγορευμένο έρωτα δύο παντρεμένων σε μια σκληρή χώρα που πασχίζει να αφήσει πίσω της το παρελθόν και να ανοιχθεί στον σύγχρονο κόσμο.

«Krom» Το Krom διηγείται τη δύσκολη ζωή μιας κωφής γυναίκας |

Και το «Krom» τι είναι; Τι σημαίνει; «Σημαίνει χρώμιο, είναι ένα πολύ ακριβό μετάλλευμα, γιατί κρύβει μέσα του ένα ποσοστό χρυσού» απαντά ο Μπουγιάρ. «Η περιοχή στην οποία διαδραματίζονται τα γεγονότα της ταινίας είναι πολύ πλούσια σ’ αυτό. Και όμως ο κόσμος ζει μέσα σε απίστευτη φτώχεια. Krom είναι και κάθε παιδί, εκεί, στη μακρινή Bulkiza της Αλβανίας, κάθε παιδί που κρύβει χρυσάφι στην καρδιά του».

Το Krom διηγείται τη δύσκολη ζωή μιας κωφής γυναίκας, που αφού χάνει δύο συζύγους, πρέπει να συνεχίσει μόνη της, να αναθρέψει τα παιδιά της, αλλά και να ζήσει τη ζωή της. «Πάντα με ελκύει το θέμα της οικογένειας και θέλω να το προσεγγίζω με όσο πιο απλό τρόπο γίνεται» λέει ο Μπουγιάρ. Πάντα κάτι προσωπικό όμως κρύβεται στις ταινίες του. Το παραδέχεται.

«Οταν ήμουν παιδί σε μια επαρχία της Αλβανίας, τη δεκαετία του ‘70, κάναμε “συμμορία”, πιάναμε δύο μικρά παιδιά που ήταν αδέλφια και τα σπρώχναμε πάνω σε ένα τοίχο. Οι πιο μεγάλοι τα χτυπάγαμε για να μας πουν τα ονόματά τους. Τα δυο αδέλφια μάς τα ‘λεγαν. Είχαν όμως διαφορετικά επίθετα, επειδή ήταν από δύο διαφορετικούς πατέρες. Ο οργασμός μας ήταν να ακούμε αυτά τα διαφορετικά επίθετα. Και να ξέρουμε ότι οι πατεράδες τους είχαν εγκαταλείψει τη μάνα τους κι αυτά τα ίδια σε πολύ μικρή ηλικία.

»Τα χρόνια πέρασαν, αλλά φαίνεται ότι η συνείδησή μου δεν είχε καθαρίσει. Δεν μπορώ να ξεχάσω κυρίως τα μάτια του πιο μικρού παιδιού. Γεμάτα δάκρυα που δεν κυλούσαν, σαν να είχαν παγώσει. Είχα γράψει το σενάριο και μετά έξι μήνες κατάλαβα γιατί το ‘γραψα. Το “Krom” είναι η συγγνώμη μου στα δυο αδέλφια, που σήμερα δεν ξέρω πού βρίσκονται. Είναι μια προσπάθεια για κάθαρση».

Παραδέχεται μάλιστα ότι το «Krom» είναι διαφορετικό από την «Αμνηστία». «Εχει περισσότερο λυρισμό», μας λέει. «Εδώ δεν έχουμε “γροθιές”, όπως είχα συνηθίσει να δίνω μέσα από τους χαρακτήρες μου στο “Υγραέριο”, στην “Αμνηστία”. Εγινα λίγο πιο μαλακός, ίσως να μεγαλώνω».

Το «Krom» θα βγει στις ελληνικές αίθουσες το φθινόπωρο. Ανυπομονούμε. Εκείνη ακριβώς την εποχή, τέλος φθινόπωρου, αρχές χειμώνα, θα ξεκινάει και ο Μπουγιάρ την «αμερικανική», ανεξάρτητη ταινία του «Ramona». «Θέλω να έχει παγώσει η λίμνη του Μπάφαλο στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης» εξηγεί τα τεχνικά. Για τα υπόλοιπα ξεχειλίζει από ενθουσιασμό. Αυτή η ταινία του θα μιλάει αγγλικά και ισπανικά! «Είναι η δεύτερη γλώσσα στη Ν. Υόρκη τα ισπανικά, το κατάλαβα και τρελάθηκα! Βρήκα ανθρώπους Λατίνους με ένα ταμπεραμέντο απίστευτο. Να είπα, ρε μαλάκα, εδώ είναι η ταινία σου» λέει.

Πάντα μετανάστες λοιπόν, σαν την ηρωίδα του, μια Κολομβιανή που έχει φτάσει με την οικογένειά της στις ΗΠΑ σε μικρή ηλικία. Πάντα ανθρωπιά - η Ραμόνα είναι νοσοκόμα, φροντίζει με αγάπη ετοιμοθάνατους ανθρώπους. Πάντα τα προβλήματα και η βία εναντίον των γυναικών - τη βιάζει και την αφήνει έγκυο ο ετεροθαλής αδελφός της. Πάντα μεγάλα ηθικά διλήμματα - ζωή ή θάνατος; Τόσους ανεξάρτητους σκηνοθέτες στην Αμερική παρακολουθούμε με ενδιαφέρον. Τώρα πια έχουμε κι έναν εντελώς δικό μας. Τον Μπουγιάρ Αλιμάνι.

 

«Ευρώπη, ούτε δεύτερη συζήτηση»

Ο Μπουγιάρ Αλιμάνι μού θυμίζει. «Εγώ έζησα και δραχμή και ευρώ στην Ελλάδα». Η κουβέντα μας έχει φτάσει στα πολιτικά. Πώς βλέπει την κατάσταση εδώ, στην παλιά πατρίδα του; Αλλωστε, η αγαπημένη του σύζυγος Τέφκα Μπέικο, παραγωγός σε όλες τις ταινίες του, πριν από λίγο μόλις καιρό τον ακολούθησε στις ΗΠΑ. «Απλώς... πονάω», λέει. Τι πιστεύει, καλά κάναμε που δεν ήρθαμε σε ρήξη με την Ευρώπη; «Ευρώπη, ούτε δεύτερη συζήτηση», απαντάει.