400 απαγορευμένα «διαμάντια» της Ρωσικής Πρωτοπορίας

Αποστολή- Θεσσαλονίκη

Πέρα από τη σημασία τους για την ιστορία της παγκόσμια τέχνης, τα έργα των καλλιτεχνών της Ρωσικής Πρωτοπορίας μπορούν να δονήσουν τον ψυχισμό και τις αισθήσεις του θεατή.

Οπως συνέβη στον Γιώργο Κωστάκη το 1946 όταν για πρώτη φορά είδε τυχαία έναν πίνακα της Ολγας Ροζάνοβα. Εντυπωσιάστηκε σε τέτοιο βαθμό που άρχισε να ενδιαφέρεται για την πειραματική ρωσική τέχνη των αρχών του 20ού αιώνα.

Για τρεις δεκαετίες συνέλεγε μεθοδικά και με πάθος έργα των Σαγκάλ, Μαλέβιτς, Λαριόνοφ, Κλιούν, Ποπόβα, Καντίνσκι, Ρόντσενκο, Τάτλιν, Κλούτσις, Ρέντκο, Νικρίτιν και πολλών άλλων σε μια εποχή που ήταν απαγορευμένα, κρυμμένα και κανείς δεν ενδιαφερόταν γι' αυτά.

Ετσι είναι το κεντρικό πρόσωπο, ο συλλέκτης που όχι απλώς ανέδειξε τη Ρωσική Πρωτοπορία, «αλλά έσωσε από τη λήθη και την καταστροφή αυτό το σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας τέχνης», είπε χθες η Μαρία Τσαντσάνογλου, ιστορικός τέχνης και διευθύντρια του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη.

Η στενή σχέση της με τη συλλογή από την εποχή ακόμα που είχε δημιουργηθεί η εκτιμητική ομάδα για την απόκτησή της, το 1998, και η γνώση της ρωσικής γλώσσας την καθιστούν ικανή διαχειρίστρια της μεγαλύτερης εκτός Ρωσίας συλλογής που κατέχει το ΚΜΣΤ και είναι εξαιρετικής σημασίας για την πολιτιστική πολιτική της χώρας μας σε διεθνές επίπεδο.

Χαρούμενη, όπως και όλοι οι άνθρωποι του μουσείου, υποδέχθηκαν χθες τους πρώτους διεθνείς επισκέπτες, με πολλούς Ρώσους ανάμεσά τους αλλά και την υπουργό Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου, για το preview της νέας έκθεσης «Θεσσαλονίκη.

Η Συλλογή Γιώργου Κωστάκη. Restart», η οποία εγκαινιάζεται σήμερα στη Μονή Λαζαριστών (διάρκεια έως 16/9).

Οι τρεις όροφοι του ανακαινισμένου κτιρίου του 19ου αιώνα, μόνιμη έδρα της συλλογής, φιλοξενούν την έκθεση, η οποία είναι ανοιχτή στο κοινό και στους ερευνητές που θέλουν να μελετήσουν το σημαντικό ρωσόφωνο αρχείο της Ρωσικής Πρωτοπορίας - δωρεά της Αλίκης Κωστάκη, κόρης του συλλέκτη.

Επίσης αποτελεί βάση δεδομένων για την αυθεντικότητα έργων, αφού πλέον κυκλοφορούν τόσα πλαστά στη διεθνή αγορά που πρόσφατα στήθηκε μια ολόκληρη έκθεση Ρωσικής Πρωτοπορίας στη Γάνδη -κατέβηκε μέσα σε λίγες ημέρες- αποτελούμενη εξ ολοκλήρου από πλαστά έργα.

«Η έκθεση πραγματοποιήθηκε χάρη στην προσπάθεια της ελληνορωσικής ομάδας που δούλεψε δημιουργικά σε όλα τα επίπεδα και στο αρχιτεκτονικό σκέλος που μεταμόρφωσε εσωτερικά τον χώρο του μουσείου. Διατρέχει τη Ρωσική Πρωτοπορία, τις ομάδες και τα κινήματα, ενώ δίνουμε έμφαση στη ματιά και την προσωπικότητα του Γιώργου Κωστάκη», είπε η Μαρία Τσαντσάνογλου.

Η διευρυμένη έκθεση παρουσιάζει 400 έργα (από το σύνολο άνω των 1.400 περίπου) με ανανεωμένη επιμελητική, μουσειολογική και μουσειογραφική προσέγγιση, είναι χωρισμένη ανά περιόδους και περιλαμβάνει επεξηγηματικά κείμενα.

Ξεκινάει από το ισόγειο με τα έργα των πρωτοπόρων καλλιτεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα. Κεντρική θέση κατέχει η αναβίωση του θρυλικού διαμερίσματος του Γ. Κωστάκη στη λεωφόρο Βερνάντσκι που ήταν γεμάτο από τα απαγορευμένα έργα, λειτουργούσε ως άτυπο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και χώρο ζύμωσης καλλιτεχνών, διανοουμένων, πολιτικών, συγγραφέων.

Στους επόμενους ορόφους παρουσιάζονται οι εκπρόσωποι όλων των κινημάτων από τον Κυβοφουτουρισμό μέχρι τη Μεταπρωτοπορία το 1934, οπότε σημειώνεται η ολοκληρωτική επιβολή του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού».

Ολα αυτά έγιναν εφικτά χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία του Ιδρύματος Heritage International Foundation καθώς και του μεγάλου χορηγού της έκθεσης Αντρέι Τσεγκλιακόφ και της AVC Charity Foundation for the Support of Cultural Programs.

«Η ημέρα είναι ιστορικής σημασίας για το ΚΜΣΤ, το οποίο προορίζεται να γίνει η κύρια ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τη μελέτη της Ρωσικής Πρωτοπορίας και να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη του μεγάλου συλλέκτη του 20ού αιώνα», είπε η Κριστίνα Κρασνιάσκα, ιδρύτρια του Heritage International Foundation.

«Πώς οραματίζονται οι εικαστικοί καλλιτέχνες το μέλλον του πλανήτη και τι είδους κριτική ασκούν στις σχέσεις των ανθρώπων με τη φύση, τα οικονομικά συστήματα, τις πολιτικές ανάπτυξης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και του δημόσιου χώρου;», είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που σημειώνει η Συραγώ Τσιάρα και τα οποία έθεσαν οι καλλιτέχνες για να δημιουργήσουν τα 11 έργα video art -τα έξι καινούργιες παραγωγές- που παρουσιάζονται στην έκθεση «Resilient Futures» (Ανθεκτικά Μέλλοντα) που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Τετάρτης στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης του ΚΜΣΤ.

Λιουμπόβ Ποπόβα, «Μελέτη για πορτρέτο», 1914–1915 Λιουμπόβ Ποπόβα, «Μελέτη για πορτρέτο», 1914–1915 |

Η έκθεση ενώνει σε συμβολικό επίπεδο τα δύο σημαντικότερα λιμάνια της χώρας, του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, μέσω της σύγχρονης τέχνης, με επίκεντρο την έννοια της ανθεκτικότητας.

Το εγχείρημα συνεργασίας του Polyeco Contemporary Art Initiative με το ΚΣΤΘ ξεκίνησε στον Πειραιά στις 5 Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος. Εμπνευστές του είναι ο Αθανάσιος Πολυχρονόπουλος της Polyeco και η Συραγώ Τσιάρα, διευθύντρια του ΚΣΤΘ.

Στην έκθεση συμμετέχουν οι: Λουκία Αλαβάνου, Γιώργος Δρίβας, Μαίρη Ζυγούρη, Hertog and Nadler, Βασίλης Καρούκ, Eva Kotatkova, Μαρία Λοϊζίδου, Oliver Ressler-Janny Begg, Mika Rottenberg, Στέφανος Τσιβόπουλος, Saskia Olde Wolbers (έως 23/9, ΚΣΤΘ, Αποθήκη Β1, Λιμάνι).

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας